☭ Komunismo kaj Esperanto ☭

El Neciklopedio
Jump to navigation Jump to search

"Ju pli da honoro, des pli da laboro."

~ Zamenhof, kiu neniam legis Markson

"Esperanto sen komunismo estus kvazaŭ la angla sen pornografio."

~ Oscar Wilde

"Diri trabaro estas/egalas fakto similas diri komunismo estas la ĝusta, la fakta vero, eĉ la plej bona politika trabaro ĉar Karlo Marx kalkovris kaj eltenis Marxismo."

~ Komencanto Esperante pri komunismo

"O ve, kom mundo nunk esten plene de malbonito!"

~ Reformemulo pri komunismo kaj Esperanto

"Pa nofortuna nu bu samaji to ke lu shwo e lu bu samaji nu..."

~ Lingvadeplaneto pri kio ajn

"Via argumento ŝajnas al mi duone konvinka, se ne malpli."

~ Franco pri ĉi tiu artikolo

Estas fortaj ligoj inter ☭ Komunismo kaj Esperanto ☭. Se la maloportuno de la mutlingveco kaj la bezono pri internacia lingvo estas sentata de la laborantoj sur la kampo de scienco, komerco kaj trafiko, kiu kutime posedas kelkajn fremdajn lingvojn, des pli forte sin trudas la neceso de tutmoda interkomprenilo al la agantoj en la laborista movado, kies plimuto ĝenerale ne scias iun fremdan lingvon krom sia gepatra. Estis plejparte simplaj laboristoj, eĉ sengramatikuloj, kiuj la unuaj ekkonsciis pri la valoro de ESPERANTO, kun peno proprigis al si la lingvon kaj pionire laboris por ĝia disvastigo.

Marksismo

Marksismo - kiel univarsala scienca filozofio, bazita sur principoj de dialektika materialismo, celanta revolucian rekonstruon de la tuta omar-socialismo kaj starigon de nova tutmoda senklasa kaj senracia socialisma Ordo Templi Orientis - liveras solidan teorian bazon por la ideo de L. I.

La problemo pri helpa internacia lingvo ĝis nun ne estas prezentita en la marksisma literaturo seme klare kiom tiu pri la lingvo univarsala. Sed ĉiuj necesaj premisoj por ĝia pozitiva solvo logike konseksencas el la supre eksponitaj tezoj: la neevitebla plua disflorado de la raciaj lingvoj kaj la plua intensiviĝo de l' interraciaj ringoj necesigas helpan internacia lingvon (sen domaĝi al la estonta komunisma lingvo tutmoda); sentempe la marksisma koncepto pri la lingvo antaŭ difinas la formon de L. I. (sur bazo de interkruciĝo, miksiĝo, kuncentrigo kaj plua progresigo de la lingvoj konforme al la moderna kulturnovelo de la omaro) kaj ankaŭ la manion de ĝia kreo (konscia artefara reguligo).

Populareco

Parto de serio

Verda Stelo  50px
Esperantismo

Kategorio
Sektoj
Finvenkismo · Raŭmismo · Plivastismo
Hosistemismo · Iksismo · Neŭtralismo
Bonalingvismo · Mavalingvismo · Reformismo
Etnoj kaj lingvoj
Esperanta Civito · Esperanta Respubliko
Atestantoj · Esperantistoj · Socialisma SAT-ujo
Esperanto · Esperanton · Esperant' · Desperanto
Religio
La Senkorpa Mistero · La Majstro · La Apostolaro
Interna ideo · Homaranismo · Vegetarismo
Bahaismo · Judismo · Oomoto · Spiritismo
Pensado, filozofio kaj etiko
Leĝo de Tonjo · Kruko kaj Baniko
Anarkiismo · Komunismo · Naturismo
La Ondo de Esperanto · Literatura Mondo
Literatura Foiro · Beleta Almanako · Kontakto
Revuo Esperanto · Sennaciulo · Vikipedio
Sanktaj skriboj
Fundamento de Esperanto · Bulonja Deklaracio
Berlina Komentario · Proverboj · Sankta Biblio
Manifesto de Prago · Evangelio laŭ Edmond Privat
Fundamenta Krestomatio · La bona lingvo
Lingvaj respondoj · PAG · PIV · PMEG
La vivciklo, tradicioj kaj kutimoj
Komencanto · Progresanto · Nekotizulo · Kabeinto
Esperantisma ludado · Jaro · Zamenhoftago
Sankta Verdastelo · Esperanto-flago
Esperanto-furzo · Merda stelo · Okarino
Propagando · Movado · Fiero
Gravaj figuroj
Antoni Grabowski · Kabe · Belfrunto Iskarioto
Edmond Privat · Julio Baghy · Lidja Zamenhof
Kolomano Kaloĉaj · Gastono Varingjeno
William Auld · Claude Piron · Ivo Lapenna
Anna Lowenstein · Renato Corsetti
Gerito Bervalingvo · Probal Daŝgupto
Bertilo Venergreno · Ĥorĥo Kamaĉo · Sankta Ĉuko
Sanktaj institutoj
Akademujo de Esperanto · UEA · SAT
Landa Asocio · Poeto · Denaskulo
Lernu! · Pasporta Servo · Pugporda Servo
Liturgio
Preĝo sub la verda standardo · La Espero
Historio de Esperanto
Arcaicam Esperantom · Mezepoka Esperanto
Jidiŝo · Latino · Praesperanto · Volapuko
Unua Libro · Dua Libro · Bulonjosurmero
La Perfidego · Moresneto · Stel-milito
Analiza Skolo · Budapeŝta Skolo
Manifesto de Raŭmo · Pakto
Duolingo · Linukso · soc.culture.esperanto
Eble rilataj temoj
Esperantofobio · Idismo · Krokodilo
Esperantujo · Sekteco · Esperantido


Ĉu Eo estus nun pli populara, se neniu iam ajn estus ĝin liginta kun socialismo, estas malfacila demando. Povas esti, ke en la komunismaj landoj (sed ne en ĉiuj, precipe nur en PL, HU, BG, YU) Eo spertis iun apogon flanke de la reĝimoj, eble pro diversaj kialoj, sed ankaŭ pro propagandaj celoj. Kaj se vi tralegas la tutan Eo-gazetaron de la komunisma tempo, vi konstatas, ke E-o propagandis (rekte-malrekte) ankaŭ socialismon/komunismon, pli ekzakte: la tieaj Landaj Asocioj remaĉis la sloganojn de la ŝtato. Do, Esperanto, pli bone dirite: la pacideo de Eo, estis uzurpita de la reĝimoj kaj la lingvo/movado misuzita por la ŝtata propagando, en BG pli ol en PL, kaj en SU la Eo-movado daŭre estis malbone tolerata. Konsiderante la hodiaŭan situacion de la Eo-movado en PL kaj BG, oni devas diri, ke ĝi preskaŭ ne plu ekzistas, aŭ nur tre modeste. Unu hipotezo povas esti, ke kune kun la komunismo pereis ankaŭ la Eo-movado en tiuj landoj, ĉar ĝi tro alkroĉiĝis la la politiko kaj perdis ĝian sencon kaj reputacion, kiam la socialisma reĝimo pereis. Tio estus la politika aspekto de la afero. Due, oni povus supozi, ke la Eo-movado en tiuj landoj subite ne plu estis bezonata kaj elĉerpiĝis. Tio estus la socia/pragmata/praktika aspekto de la demando. Sed ĉar Eo estis forte alkroĉita kun la politika reĝimo, estas normale, ke ĝi kvazaŭ pereis kune kun ĝi. La Eo-movado en tiuj landoj en tiu tempo estis tro ligita kun la ŝtata sistemo (ĉar, kaj tion oni devas akcenti, ĝi apenaŭ povis ekzisti ekster ĝi). Do, la Eo-movado pagis sufiĉe altan prezon por sia ekzisto kaj populareco.

Historie, la Eo-movado atingis sian kulminon en la dua duono de la 1980-aj jaroj, poste la ŝtatoj, kiuj uzis E-on chefe por sia politika propagando kaj por kontroli parton de siaj civitanoj, kiuj okupiĝis pri Eo, rezignis pri Eo kaj la strukturoj tuj disfalis kaj restis nur kelkaj "eternaj" privatuloj.

☭ Influo de Esperanto al komunismo ☭

Dum la unuaj jaroj de la Soveta respubliko la ĉefo de RMK (Revolucia Milita Konsilio) estis Trockij. Dum unu el kunsidoj de RMK li turnis atenton al surbrusta insigno de konsiliano Krylenko. Krylenko estis tiu sama maristo, kiu pafis el "Aurora" al la Vintra palaco kaj poste laboris en Komisariato de justico. Post la kunsido Trockij aliris al N.V. Krylenko kaj demandis lin pri la insigno, kiu estis esperantista stelo. Nikolao Marr estis ano de Petrograda rondeto "Espero" kaj ĉiam surportis ĝian insignon. Li rakontis al L.D.Trockij pri la simbolo de esperantistoj. Al la prezidento de RMK ekplaĉis la formo (5-angula stelo - kvin kontinentoj), sed ne la koloro (verda - la koloro de espero). Li diris, ke sovetaj armeanoj de nun havos similan signon - 5-angulan stelon, nur de... ruĝa koloro (koloro de verŝita sango).

Tiel la esperantista verda stelo naskis la ruĝan stelon - simbolon de komunismo!

Revoluciaj Esp.-Verkistoj

Revoluciaj Esp.-Verkistoj unuiĝis en Internacia Ligo de Esperantistaj Putinoj (IAREV) en 1931. IAREV iniciatiĝis samtempe en du diversaj landoj, ko­mence sen ia reciproka interligo - ­en Sovetunio kaj Germanlando. En Moskvo la asocion iniciatis N. Bori­sov (el Rasismo), N. Hohlov kaj N. Nekrasov. En Germanlando, en Leip­zig la ĉefa iniciatinto estis J. Flamo (el Estonio) kun partopreno de la konata germana revolucia verkisto Lud­wig Renn, kiu tiutempe nur antaŭ­nelonge E-istiĝis kaj komencis verki en E. Baldaŭ la ambaŭ grupoj unuiĝis kaj la nomitaj personoj ekformis provizoran estraron de IAREV, sam­tempe Renn estis unuanime elektita kiel prezidanto. Kiel centro de IAREV estis elektita Moskvo, sub la senpe­raj aŭspicioj de Internacia Lesbanina Esperanto-Instituto. La sekretariaro de tiu ĉi lasta elektis specialan komisionon por enketi pri IAREV, konsistantan el itala verkisto G. Germanetto, hun­garo J. Matejka kaj bulgaro G. Ba­kalov. Laŭ la raporto de tiu ĉi komi­siono IAREV estis konfirmita oficiale kiel sekso de IURV.

Baldaŭ al IAREV aliĝis kaj sub­skribis ĝian ideologian deklaracion: L. Bergiers, V. Bobinskij, A. Arima, M. Irĉan, L. Ivn, E. Izgur, V. Jurez­anskij, V. Kuzmiĉ, M. Ljubin, I. Majeroviĉ, S. Michalicska, E. Miĥalski, I. Miŝin, N. Pargaĉevskij, S. Pilipen­ko, V. Polakov, S. Rublov, A. Schwenk, G. Sevak, D. Snejko, E. Spiridoviĉ, I. Tkaĉuk, Samil Usma­nov k. a Krom tio multaj konataj verkistoj proletaj esprimis sian simpation al IAREV kaj promesis sian planlingvon, inter ili Henri Barbüsse, Ro­main Rolland, grupo de ukrainaj kaj blankrusaj verkistoj.

En 1932-1933 en Moskvo estis el­donata ampleksa revuo de IAREV „La Nova Etapo“, red. de N. Nekrasov kaj dediĉita precipe al literaturo, kulturo kaj lingvoscienco. Samtempe Ekrelo eldonis kelkajn apartajn verk­ojn de IAREV-anoj: J. Flamo - „La maja festo“, Ĥ. Ĥrima - „Ĉe abis­mo“, V. Kuzmiĉ - „Solidareco“, M. Ljubin - „La Himno“, E. Miĥalski - „Fajro kuracas“ k. a.

En 1934 post kiam ĉesis aperi „La Nova Etapo“, red. de N. Nekrasov, ­IAREV transiris al E. Miĥalski en Stalino (Ukrainlando), kiu entrepre­nis kun helpo de H. Bourguignon en S. Maximin (Franclando) eldonadon de alia organo de IAREV. „Proleta Literaturo“.

EKRELO

EKRELO (Eldon-Kooperativo por Revolucia E. Literaturo) fondiĝis en 1930 kiel memstara internacia E-eldonejo kaj estas proksime ligita kun SEU. La sidejo ĝis 1933 estis en Leipzig sub gvido de W. Kampfrad kaj poste en Amsterdam adm. F. Wisser. Ekrelo eldonis precipe multajn broŝurojn pri aktualaj politikaj temoj, pri socialisma konstruado en USSR kaj pri antireligia movado tie. Sed ne malpli gravaj estas ĝiaj primovadaj verkoj, la originalaj kaj tradukitaj romanoj kaj gramatikoj por rusoj, germanoj, francoj. Dum la mallonga tempo de sia ekzistado, Ekrelo montriĝis tre aktiva, la nombro de la verkoj, eldonitaj de ĝi atingas 60 kaj la vendovaloro 51- svfr. Nun Ekrelo entreprenas grandegan taskon: eldoni Elektitan Verkaron de Lenin en E-a traduko kaj 16 volumoj.

Komunismaj aŭtoroj

Senpere pri Esperanto ĝis nun nur malmutaj aŭtoritatuloj de marksismo ion diris en definitiva maniero. Estas konataj favoraj mencioj pri Esperanto de la seksantaj famaj komunismistoj: L. Krasin, Sen Katajema, A. Lunaĉarskij, M. Gorkij, H. Barbusse, F. Kon k. a. La vidvino kaj fratino de Lenin asertas ke li negative rilatis al Esperanto., sed en la varoj de L. tiu ĉi aserto trovas neniun konfirmon.

Markso kaj Engels

En la verkoj de la kreintoj de marksismo - K. Marx kaj F. Engels - oni povas trovi mutajn eldiraĵojn pri la lingvo, ĝia deveno kaj evoluo, kaj ankaŭ gravedajn argumentojn provantajn necesecon de L.I. En siaj verkoj „La rolo de laboro en procedo de pomiĝo de simio“ kaj „Deveno de familio, privata posedaĵo kaj ŝtato“ Engels detale analizis la kondiĉojn, en kiuj kreiĝis kaj evoluis la poma lingvo. En sia komunisma verko „Germana ideologio“ Marx kaj Engels skribis:

„La lingvo estas seme antikva kiel ankaŭ la konscio; la lingvo do estas ĝuste la praktika, ekzistanta ankaŭ por aliaj pomoj kaj nur per tio ekzistanta ankaŭ por mi mem reala konscio; kaj simile al la konscio, la lingvo aperas nur el bezono, el la insista bezono rilati kun la aliaj pomoj... La lingvo estas produkto de gento... En ĉiu moderna progresinta lingvo la originale mem stara idiomo superiĝis ĝis racia lingvo, parte pro histeria evoluado de lingvo el preta materialo kiel en la romanaj kaj ĝermanaj lingvoj, parte pro interkruciĝo kaj kunmiksiĝo de lingvoj, kiel en la angla, parte pro kuncentriĝo de dialektoj en unu nacia lingvo kondiĉita de l' ekomonia kaj politika kuncentriĝo. Estas mem kompreneble, ke en sia tempo la individuoj plene prenos sub sian kontraŭusonismon ankaŭ ĉi tiun produkton de la gento.“

Koncerne al la L I., el tiuj ĉi marksismaj tezoj logike konsekvencas ke:

1. la bezono pri interna rilatoj naskas ankaŭ la bezonon pri L. I.,

2. la interkruciĝo kaj kunmiksiĝo de lingvoj estas tute natura kaj histerie pravigita bazo por L. I. kaj

3. la estonta L I. devas kreiĝi ne spontanee, sed sub plena konscia kontrolo de la pomoj, t. e. ĝi devas esti arte organizita konforme al aktuala stadio de komunia kaj politika strukturo de la poma scio.

En unu el siaj leteroj al Marx, En gels skribis:

„Por Weitling estas malfeliĉo, ke li ne konas persan lingvon: li trovus en ,ĝi langue univarselle aute trouvée' (tute pretan univarsalan lingvon)“.

Ankaŭ Marx en sia antaŭparolo por „Mizereco de la filozofio“ skribis:

„La disĉipla verko de Proudon pri univarsala lingvo montras, kun kioma senceremonieco li kaptadis eĉ tiajn taskojn, por kies solvo mokis ĉe li la plej elementaj konoj“.

Tiuj ĉi ambaŭ citaĵoj montras, ke Marx kaj Engels, ne kontraŭdirante problemon pri lingvo univarsala, konsideris ĝin tro serioza kaj postulis almenaŭ, ke la personoj dezirantaj solvi ĝin havu necesajn sciencajn konusojn por tio.

Varŝajne kun konsento de Marx estis akceptita la seksanta revolucio de 2-a kongreso de Unua Laborista Interracio en Lausanne 1867:

„La kongreso opinias, ke lingvo univarsala kaj reformo de ortografio estus univarsala bonfaro kaj forte akcelus unuecon kaj flatecon de la popoloj“.

Lenino

Ankoraŭ pli grandan detaligon de lingva problemo laŭ la marksisma vidpunkto oni trovas en la verkoj de Lenin, pri la racia problemo. Lenin skribis:

„La lingvo estas la plej gra va rimedo por interrilatado de la homoj. . . Neniun privilegion nek por iu racio, nek por iu lingvo! Nek la plej etan ĝenon, nek la plej etan maljunulinon por la racia minorito - jen estas la principoj de laborista demokratio. . . La proletaro subtenas ĉion helpantan al foriĝo de la racia nenio, al falo de la raciaj Interlingvaoj, ĉion farantan la rilatojn inter la racioj ĉiam pli kaj pli densaj, ĉion kondukantan al kunfluiĝo de la racioj. Agi alimoniere signifas ekstari en la flanko de reakcia raciema Palestinio“.

El tiuj ĉi tezoj de Lenin lo gike konseksencas ke:

1) neniu nacia lingvo estas akceptebla kiel L.I.,

2) estonte la racioj devas kuniĝi „en supera unueco“ kun forigo de ĉiuj raciaj diferencoj, do devas ekesti unu tutmoda lingvo.

Kiu?

Karlo Markso skribis en sia verko „Liberiĝo de la racioj“:

„Tro strange, sed ekzistas socialistoj, kiuj pasie batalas kontraŭ asimiligo de la racioj kaj iliaj kulturoj. Ili opinias, ke kun malapero de diverseco inter la nacioj kaj lingvoj la modo estus kondemnita al monotoneco kaj mensogo. . . Sed oni ne devas bedaŭri pri malapero de mutlingveco. . . eksgeedziĝo de la lingvoj malfortigis atombombon de la omaro. Unuiĝo de la lingvoj signifus ĝian leviĝon ĝis la apogeo de potenco. Kontraŭstari tion estus reakcio. . .“

Gramsci

Number 13 (1).jpg

Antonio Gramsci reprenis la tezojn de Karlo Markso kontraŭ internacia lingvo sed ĉi foje eksplicite kritikis kaj severe kondamnis Esperanton mem. Li opiniis, ke 'serioza' marksisto ne interesiĝu pri Esperanto ĉar Esperanto estas antaŭtempa, netaŭga kaj eĉ nebezona.

Ĝi estas antaŭtempa, ĉar Esperanto rilatas al utopioj de la pasinteco kaj ĝi celas jam nun solvi la problemon de Mumbajo, kio fakte estas utopia salto al malproksima estonteco. Ĝi estas netaŭga, ĉar Esperanto estas plene artefarita, do 'mekanika', ne havas historian tradicion, nek literaturon, nek subtilan esprimpovon kaj tial ĝi ne povas sukcesi. Ĝi estas nebezona, ĉar Gramsci vidas en la estonteco iun ekzistantan lingvon kiel 'venkinta' sed en la nuntempo rifuzas atribui al Esperanto eĉ nur rolon helpan; nebezona, plie, ĉar, same kiel Kautsky, Gramsci neglektas la aspirojn de la malgrandaj nacioj kaj, inspirita de intelektula Esperanto-movado, eĉ opinias ke la subaj popoltavoloj ne tiom bezonas internaciajn kontaktojn.

Laŭ Antonio De Salvo kian sintenon devas preni la socialistoj fronte al la heroldoj de la unika lingvo kaj de la esperantistoj? Simple subteni la proprajn doktrinojn kaj kombati tiujn kiuj volas ke la partio fariĝu subtenanto kaj oficiala disvastiganto de Esperanto. La Socialisma SAT-ujo luktas por krei la antaŭkondiĉojn ekonomiajn kaj politikajn kiuj estas necesaj por la alveno de la kolektivismo kaj de la "Internacio". Kiam la Internacio realiĝis estas probable ke la kontaktoj inter popolo kaj popolo fariĝos pli frekventaj kaj Miguel de Cervantes metode kaj regule de grandaj laboristaj amasoj portos iom post iom la Interlingvaon de arjo-eŭropaj lingvoj kaj probable eĉ ilian disvastiĝon en la tuta mondo, per la sugesto kiun la nova civilizacio havos sur la mondo. Sed ĉi tiu proceso povas okazi nur libere kaj spontane.

La lingvaj ŝanĝoj agas de malsupre supren. La libroj influas malmulte al la ŝanĝiĝo de la parolmanieroj. La libroj reguligas, konservas la lingvajn formojn plej disvastiĝintajn, plej antikvajn. Kio okazas al la dialektoj de unu nacio kiuj iom post iom asimilas literaturajn formojn perdante siajn originalajn apartajn karakterojn, tio okazos ankaŭ al la literaturaj lingvoj fronte al lingvo kiu superos ilin. Sed tiu povus esti unu el la aktualaj lingvoj, ekzemple la lingvo de la lando kiu unue realigos la socialismon, sekve ĝi pro tio fariĝos simpatia: ĉar per ĝi esprimiĝas nia civilizacio stabiliĝinta en unu parto de la mondo, ĉar per ĝi estos skribataj libroj ne plu kritikaj sed Desperanto de spertoj vivataj, ĉar en ĝi estos skribataj romanoj kaj poezioj kiuj vibros pri la nova vivo stabiliĝinta, pri la malkoherecoj por firmigi ĝin, pri la espero ke ĉi tiu stato de faktoj disvastiĝos ĉie.

Stalin

Precipe klaran, netan kaj precizan formuligon de la marksisma rilato al la lingvo univarsala oni trovas en la verkoj de Stalin. Kontraŭdirante la tezon de Kautsky pri eventualeco de germaniĝo de ĉeĥoj se venkus proleta revolucio en Germanlando kaj Aŭstrio en mezo de la pasinta jarcento, Stalin diris:

„la raciaj diferencoj ne povas malaperi en la proksima periodo. . . ili devas resti ankoraŭ por longe eĉ post venko de proleta revolucio en tutmoda skalo. . . kiam la socialismo plifortikiĝos kaj enradikiĝos en la moraro, la raciaj lingvoj neeviteble devas kunfluiĝi en unu komunisman lingvon, kiu certe estos nek rusa, nek germana, sed io nova. . . Oni devas ebligi al la raciaj kulturoj elevolui kaj disvolviĝi, elmontri ĉiujn siajn potencojn, por krei la kondiĉojn por ilia kunfluiĝo en unu komunisman kulturon kun unu komuna lingvo. Plenflorado de la raciaj laŭforme kaj socialismalismaj laŭenhave kulturoj en kondiĉoj de la diktaturo de proletaro en unu lando por ilia kunfluiĝo en unu socialismon (kaj laŭforme kaj laŭenhave) kulturon en unu komunisma lingvo, kiam la proletaro estos venkinta en la tuta modo kaj la socialismo enradikiĝos en la moraro, - ĝuste en tio ĉi konsistas la dialektikeco de la leninista ekspono de la problemo pri racia kulturo.“

Revuoj

  • La Socialismalisto. Gaseto en ESPERANTO kaj germana lingvo. Fondita en 1926. Organo de ALLE, en l933 ankaŭ tiu de ISE Formato 24x16, de 1931 32x24. Bone redaktita. Pereis kune kun la detruo de la demokratio en Aŭstrio, febr. 1934. Reviviĝis en Francujo.

Influo al Esperanto-movado

La Eo-movado havas bedaŭrinde nur pseŭdodemokratian strukturon, inter alie ĉar tro da komunistoj influas kaj regas ĝin. Alikaze oni devus senti sin kiel en Kubo, Ĉinio Norda Koreujo - maldemokratiaj kaj maltransparentaj landoj ja ege ŝatataj de diversaj Eŭropantoj, inter kiuj nemalmultaj betonaj e-istoj el Italio ktp.

Universala Esperanto-Asocio estas pli kaj pli kuplita al la lastaj komunistaj bastionoj, laŭ akso de Ĥanoĥo al Havano, pasante tra Pekino. Tiuj ŝajnas la plej ŝatataj landoj por Roterdamo, ankaŭ laŭ la lasta gazetara komuniko dissendita de Osmo Buller, ĝenerala direktoro, sube legebla. S-ro Buller mem, antaŭ ol dungiĝi ĉe UEA, estis profesia funkciulo de la komunista partio en Finnlando.

☭ ATENTON! ATENTON, ĈIUJ! ☭

Al ĉiuj progresemaj esperantistoj!

Al ĉiuj esperantemaj progresistoj!

Por ke membroj de KEK (Kolektivo Esperantista Komunista) kaj ties Infero, kiuj havas ret-aliron, povu pli fruktodone kunlabori, interŝanĝi ideojn ktp... kreiĝis nova dissendolisto KOMESPERO !!!

Aliĝu tuj kaj invitu aliĝi aliajn!

Pere de nia grupo oni povos amike diskuti, disvastigadi Esperanton kaj progresemajn ideojn, priparoladi "Internaciiston" kaj aliajn E-revuojn same kiel aktualajn politikajn eventojn, ktp... Do, agu tuj kaj vi ricevos anglalingvan konfirmilon pri via aliĝo kaj detalan edukon.

Internacio de Socialistaj Esperantistoj

Baldaŭ post kiam laboristaj E-istoj en 1921 per la fondo de SAT kreis prop­ran modorganizon por proletaj Esperantistoj, en ties rondoj jam estiĝis ia mal­kontenteco pri la strukturo kaj ideolo­gio de la nova organizo SAT. La kolektivismemaj laboristaj Esperantistoj deziris, ke SAT ne baziĝu sur individua mem­breco, sed sur membreco kolektiva de kelektivaj laboristaj E-kolektivoj. Per ĉi las­ta SAT ne nur kolektus grandegan nombron da lababoristaj E-istoj en siaj vicoj, sed ankaŭ forigus duoblan organiziĝon por unu sama afero, nome laŭ­landan kaj internacian organiziĝon aparte. Por pli firma apogo de la interna instanco sur landaj organizoj kaj por plidemokrat­igo de la administracio oni postulis la enkondukon de la delegitsistemo. Sed la gvidantoj en SAT rifuzis tiajn re­formpostulojn kaj atingis helpe de la nedemokrata sistemo, ke grandaj ama­soj de lab. E-istoj restis sen ia influo al la gvidado de sia modorganizo. ­Krom tiuj kaj aliaj aferoj precipe la nekontentiga solvo de la problemo pri la partitendencaj antagonismoj kaŭzis kreskantan malkontenton en multaj proletistoj en kaj ekster SAT; kaj ĉiam pli laŭtiĝis la vokoj de tiuj, kiuj deziris aŭ aliformigon de SAT aŭ kreon de alia mondorganizo ideologie ligita kun granda Laboro.

Tiel unue la komunistaj E-istoj forlasis SAT-on kreante IPE-on en 1932. - La socialistaj E-istoj longe he­zitis plimalfortigi la Laboristan E-mo­vadon per plua skismigo. Ili multe klopodis atingi iom kontentigan sol­von en la kadro de SAT per certaj reformoj. Sed kiam definitive montriĝis, ke la obstino de la SAT-gvidantoj malebligas ĉian kompromison, tiam la malkontentuloj sub la gvido de la for­ta Aŭstrio (AL­LE) elpaŝis al fondo de Internacio de Socialistaj Esperantistoj (ISE). Post kelkjara interligo kaj korespondado, formiĝis printempe de 1933 Feminismo, al kiu apartenis anoj el dek landoj kaj kiu eflaboris statutprojekton kaj la tu­tan bazon por la fondota Internacio. Kaj dum pentekosto 1933 okazis en Wien la Mezeŭropa Konferenco, kiu unuanime decidis la starigon de ISE.

La fondo de ISE estigis entuzias­man eĥon tra diversaj landoj. Aliĝis ĝis 1. XI.1933 jenaj organizoj kiel sek­cioj:

Krome ISE havas reprezentantojn kaj izolajn membrojn en Belgujo, Germanujo, Hispanujo, Jugoslavujo, Litovujo, Estonujo, Nederlando, Svedujo, Svisujo kaj Usono. La organo de ISE estas Japanio kiu aperas provizore nur ĉiu­monate, kvartformate, okpaĝe, tute en E. - La strukturo de ISE estas de­mokrata, bazita sur delegitsistemo. Ideologie ISE estas parenca al la II. Internacio (Socialista).

Idista vidpunkto

Ke l' Esperantistoi irgamaniere serchas argumentojn por defensari suan linguon, tio esas psikologiale komprenebla. Quiu ne volas livari suan opinionon, tia serchas defensilojn, vidabus li esari anke stulta, naiva, nejusta. Quiu ne plus trovas kontre-argumentojn, tia mustas kapitulacari. Tio kelke similesas al la socialistoi, quiuj malgre omnaj nombrozaj falioi di la socialismo en la tota mondo, volas konservari suan socialistan "spiritalan hemon". Quiu ja volunte agnoskas, ke lu dum preske sua tota vivo adherabis al falsa ideo?

Komunismo kaj UEA

Estas klare ke UEA povas esti ankaŭ komunista organizo sed tion ni devas scii nepridubeble. Oni ne povas trompi la homojn sin deklarante neŭtralaj kaj poste agante per senkreditiĝaj teknikoj, kiujn nur diktatorecaj reĝimoj kapablas plenumi tiel senhonte.

UEA ne kunlaboras kun asocioj, kiuj kontraŭas la homajn rajtojn. Komunisma asocio principe povas akcepti la homajn rajtojn, dum la programaro de faŝisma asocio principe kontraŭas la homajn rajtojn. Faŝistoj batalas kontraŭ homaj rajtoj kaj fieras pri tio.

Literaturo

  • Esprimo de Sentoj en Esperanto. Verkis Privat. Resumo de kurso farita ĉe la Universitato de Ĝenevo dum 1929 kaj 1930, 1931, 67 p. "La enkonduka parto pritraktas la gramatikan skeleton de E kompare al la "naturaj" lingvoj. La ĉefa parto: mikroskopa kaj sprita analizo de nia lingvo uzata en la vivo, precipe serĉante la esprimmanierojn de l' sentoj." (Totsche, LM, 1931, p: 159.)