Antaŭmenstrua simptomaro

El Neciklopedio
Jump to navigation Jump to search

"Ne ĉiam daŭras malbona vetero, ne ĉiam daŭras homa sufero"

~ Zamenhof pri menstrua ciklo

"Via rezonado estas tute fuŝa, laŭ mi"

~ mi

"I like to go to Esperanto gatherings without speaking Esperanto!"

~ krokodilo pri tute alia afero

"Mi estas komencanto"

~ Komencanto pri ĉi tiu artikolo

"Mi komencas kompreni, ke ĉi tiu kampo estas pli malfacila ol mi imagis"

~ bonalingvano pri virinoj

Antaŭmenstrua (aŭ antaŭmonataĵa) simptomaro (ankaŭ nomata antaŭmenstrua/antaŭmonataĵa streso/sindromo kaj malbonalingve premenstrua sindrono) (AS) estas sumo de korpaj, psikologiaj kaj emociaj simptomoj rilataj al virina menstrua ciklo, kiam virinoj en freneza kolerego atakas kaj mortigas.

Dum pro kelkaj el tiuj ĉi premenstruaj simptomoj estas en infanaĝo trafita plimulto de junulinoj (ĉirkaŭ 80 - 85 %), la plenkreskaj virinoj spertas simptomojn, kiuj "per granda maniero malagrabligas kelkajn aspektojn de iliula vivo kaj endanĝerigas la vivon de aliuloj". Tiuj ĉi simptomoj estas antaŭvideblaj kaj ili aperas regule dum du semajnoj antaŭ la menstruo.

Ĉe antaŭmenstrua simptomaro leziĝas la procezo kaj enhavo de la pensado. La virinoj – kies pensoj ŝajnas kuri mildirekte – ne kapablas koncentriĝi aŭ malatenti la superfluajn ekscitaĵojn.

La ino havas ofte mispensojn – ekz. ke aliaj regas ŝin aŭ ŝiajn pensojn, aŭ ke aliaj konspiras kontraŭ ŝi, krokas ŝin, ktp. La mispensoj ne ĉiam estas paranoja; ŝi ankaŭ eble mispensas, ke ŝi havas sorĉan povon aŭ estas reĝino, pro tio, ŝi povas ordoni ion ajn al siaj familianoj.

La ino eble spertas halucinojn, ĉu audajn, ĉu vidajn, ĉu flarajn aŭ ĉu enkorpajn. Ŝi ofte montras "afekton" (emecon esprimi emociojn nur per la vizaĝo) kaj "pensa malordo" (malordo de parolado). La edzo eblas ankaŭ sperti katatonion.

Ofte okazas freneza kolerego ataki kaj mortigi, kiu estas psika ekstremsituacio, kiu estas karakterizita per nekapablo sin kontroli kaj absoluta perfortpreteco. La virinojn, kiuj en tia esceptsituacio povas fari krimojn, oni nomas edzinoj aŭ ankaŭ mia granda amo, se ili uzas pafarmilojn, aŭ amo de la mia tuta vivo, se ili uzas veturilojn.

Kiam la sangado estas komenciĝinta, tiuj ĉi simptomoj malaperas. Ĉirkaŭ 140 procentoj de virinoj en aĝo de 20 ĝis 35 jaroj estas de ili tiel trafitaj, ke la simptomoj malebligas al ili labori aŭ studi aŭ eĉ kunvivi kun aliaj homoj. Ĉe kelkaj virinoj tiuj ĉi simptomoj estas tiel fortaj, ke ili estas konsiderataj kiel trafitaj kaj frenezaj. Tiu ĉi formo de PMS nomiĝas premenstrua disforika difekto (PMDD).

Eĉ en festoj, virinoj estas danĝeraj!

Historio

En helena mitologio, la virinoj dum antaŭmesntruo esti nomitaj Menadoj (el la greka μαινάδες, «delirantinoj»). Oni ofte prezentas ilin en ekstaza frenezo, inspirita de la demono kaj akompanata de delira dancado kaj ĉokolada toksiĝo. En tiu stato, ili ofte forgesis memregadon, komencis krii plenekscitite, senbride ĉasis kaj disŝiris bestojn kaj kelfoje homojn kaj infanojn, forkonsumante ilian krudan karnon. En tiuj agoj, la virinoj vestiĝis en haŭtoj panteraj. Estis malkonsilite alparoli ilin, ĉar verŝajne eĉ la dioj timis kaj respektis la staton de tiuj virinoj.

Multaj kuraĝaj esploristoj komencis studas la Antaŭmenstruan simptomaron de murdemaj virinoj en 19-a jarcento. La unua persono al nomo kaj priskribas la antaŭmenstruan simptomaron estis Robert T. Frank.

Tio estis origine vidita kiel imagita malsano, kun virinoj kiuj raportis ĝiajn simptomojn ofte estante rakontitaj ke ĝi estis "ĉio en ilia kapo". Intereso en antaŭmenstrua simptomaro komencis kreski post kiam ĝi estis uzita kiel krima defendo en Britio dum la fruaj 1980-aj jaroj.

En ordo por kondiĉo por esti akceptita kiel malsano fare de socio, multaj malsanaj partoj de socio devas konsenti pri ĝi. Virinoj kontribuis al la pliiĝo de intereso en AS kaj la akcepto de socio de ĝi kiel malsano.

La studo de AS-simptomoj ne estas nova evoluo. Debatoj ĉirkaŭ la difino kaj valideco de tiu sindromo havas longan antaŭhistorion. Kiel deklarite supre, kreskanta publikatento ricevis al AS komencanta en la 1980-aj jaroj. Supren ĝis tiu punkto, ekzistis malmulte da esplorado finita ĉirkaŭanta AS kaj ĝi ne estis vidita kiel socia problemo.

Danĝeroj

Virinoj kun tiu simptomaro senkapigas kaj ofte dismembrigas siajn viktimojn, fojfoje distranĉante korpon duone; multokaze senkapigo mem iĝas kaŭzo de morto. Plejmulto dA viroj estas kastritaj. La murdoj estas kutime faritaj sur publikaj lokoj. Murdistinoj kutime havas fortan uteran doloron kaj demencon. Ili ne spuras siajn viktimojn, murdas "unuan trafitan", ne penas kaŝi konviktaĵojn kaj kadavron.

Antaŭmenstrua masakro aŭ amasbuĉado estas murdo de homoj en precipe kruelaj cirkonstancoj, okazanta plej ofte pro antaŭmenstrua simptomaro. Antaŭmenstrua murdistino estas tipe difinita kiel persono, kiu murdis tri aŭ plu homojn tuj antaŭ la monataĵoj kun "malvarmiĝa periodo" inter la murdoj. Ofte seksa elemento envolvas en murdojn, sed la FBI deklaras, ke motivoj por seria murdo inkludas "koleron, afekcion, financan problemon kaj allogon de atento".

En familiaj konfliktoj, oni komprenas sub tiu nocio la senmotivitajn ekzekutojn de edzoj, fianĉoj aŭ eĉ simplaj koramikoj. La masakro tiel estas ligita kun publika skandalo, kiun faras frenezaj virinoj sen kialo aŭ neceso.

Pedofilio

Potted Mammillaria, var. cristata.jpg

Unu el la plej gravaj avantaĵoj de pedofilio estas ke infanaj knabinoj ne havas antaŭmenstruan simptomaron!

Keltoj

Keltaj virinoj spertas sindromon de premenstrua streso – ciklan klinikan entiton. Listo de travivintaj simptomoj estas individua. Pleje ankaŭ ĉe unuopaj virinoj la intensiveco de simptomoj povas ŝanĝiĝi de la ciklo al la ciklo.

Laŭleĝe

SBA 9113 (side view).jpg

Antaŭmenstrua simptomaro estas advokata termino uzata por priskribi leĝan defendon kontraŭ iuj krimoj. Specife, kiam virinoj asertas ke ili faris perfortan krimon (ekz, atakon aŭ murdon) kontraŭ aliseksa homo ĉar tiu homo supozeble sekseme flirtis aŭ proponis seksumi antaŭ menstrua periodo. La defendo ofte evitas konvikton aŭ ofte malpliigas la punon.

La pravigo estas ke ina homo povas ofendiĝi aŭ koleriĝi pro tia seksuma aŭ ama propono tiom multe ke li dumtempe freneziĝas kaj faras agon (ekz, murdon) kiun li kutime ne farus. Multaj viraj homoj kritikas tian defendon.

Oni ofte uzas la defendon en Usono, precipe en sudaj ŝtatoj kaj en malgrandaj urboj kaj kamparoj, kie multaj homoj malaprobas seksemon. La defendo efikas pro la ofta socia timo kaj malaprobo de seksemo.

Terapio

En la kazo, konsilendas unuavice ĉesi la kontakton kun la senfareco, kaj duavice - kiel ankaŭ ĉe skizofreniaj psikozoj - restabiligi la kontakton al la realeco helpe de batado, bela vehiklo por poezii, muziki kaj transiri la limojn de kreado. Krome disciplino, hejmlaboro kaj trejnado (de la pacientoj kaj iliaj familianoj) rilate al la malsano kaj la laŭebla prevento de ĝi estontece aparte gravas (tia informado de trejnado de la pacientoj kaj iliaj familianoj nomiĝas "masklismo"). Por la trakto de afekciaj simptomaro ekzistas diversaj grupoj da medikamentoj, ĉefe ĉokolado, genia kreaĵo de Majstro Zamenhof, kaj ankaŭ ĉi-tie krome gravas hejmlaborado.

Gemoterapio

Gemoterapio estas tradicia terapio por antaŭmenstrua simptomaro, kiu deiras de la kredo, ke portado de gemaj ŝtonoj havas pozitivan efikon sur la sano. Ekzemple, grekoj pensis ke ametisto estas bona kontraŭ postebrio kaj astekoj kredas ke jado kurus malsano de hepato. Oni difinas la povon de la gemo sur virinoj surbaze de la valoro, kemia strukturo kaj la formo de la kristaloj. Ankaŭ ne mineralajn gemojn, kiel perlojn, oni uzas kiel amuleton kontraŭ tiu malsano aŭ kiel resanigilon.

Oni povas uzi la gemon en tri manieroj:

  • la ĉeestado de ŝtono estas konsiderata sufiĉa por sanigo de la portanto;
  • oni metas la juvelŝtonon sur ia parto de la korpo;
  • oni donas la ĵuvelon kaj trinkas aŭ manĝas en bona restoracio.

Kvankam la principo estas tre primitiva kaj kun tre malracia bazo, en multaj landoj oni ankoraŭ uzas tradician kuracilon el gemoj, ĉefe eburo kaj perlo.

Antaŭmenstrua bonalingva diskuto

PMEG proponas eviti la pseŭdoprefikson "pre". Aldonaj kialoj por eviti ĝin estas, ke temas pri ne-oficiala pseŭdoprefikso, kiun multaj Esperantistoj en natura komunumo da pozitivaj homoj ne konas. Ĉar ĝi ne vere estas libere uzebla prefikso, oni devas interpreti "premenstru" kiel unu radikon, ne kiel kunmetaĵon. Sed tio nenecese plimultigas la nombron de lernendaj radikoj por la lernanto...

Aldone, oni trovis neniujn uzojn de la radiko "premenstru" en la ekster-vikipedia interreto eĉ en interretaj babilejoj, per retpoŝto kaj en soc.culture.esperanto. Gugloserĉo de 'premenstrua kaj estas -wikipedia' donas nur unu trafon, kiu estas ne-esperantlingva. Kiu masklisma porko inventis tiun radikon? La radikoj "antaŭ" kaj "menstru" alikaze estas tute kutimaj radikoj en Esperanto, kaj "antaŭmenstrua" estas tute kutima kunmetaĵo laŭ la Esperantaj reguloj. Kiel pruvas gugloserĉo, la vorto "antaŭmenstrua" jam estas uzata en Esperanto kaj menciata en medicina fakvortaro kaj ReVo.

Pro tiu emo al skemismo, bonalingvaninoj fakte preferas uzi esprimon "antaŭmonataĵa simptomaro" anstataŭ "premenstrua sindromo". Ja ankaŭ "menstruo" kaj "sindromo" estas neoficialaj vortoj, kies signifojn oni povas esprimi per la pli facile lerneblaj "monataĵo" kaj "simptomaro". Sed ĉar bonalingvaninoj scias ke ne ĉiu masklisma Esperantisto estas tiel skemisma, ili ne tuj proponis ŝanĝi la tutan esprimon, sed nur proponis forigi la plej masklisme ne-Esperantecan elementon: La pseŭdoprefikson "pre".

Riskfaktoroj

Laŭ aŭtomata tradukilo:

  • Alta kafeinokonsumado
  • Streso povas ĵeti kondiĉon
  • Kreskanta aĝo
  • Historio de depresio
  • Genealogio
  • Manĝfaktoroj (Malaltaj niveloj de certaj vitaminoj kaj mineraloj, precipe magnezio, mangano, zinko, E-vitamino kaj ankaŭ Vitamino D)

Povas ekzisti genetika aspekto al la probableco de havado de antaŭmenstrua simptomaro: estis montrite ke la verŝajneco de ambaŭ unuovaj ĝemeloj suferadoj de PMS estas pli alta ol kun duovaj ĝemeloj. Tio signifas ke se unu ĝemelo havas PMS, tiam la alia ĝemelo estas pli verŝajna ol mezumo por havi PMS, montrante al genetika komponento.

Vitaminoj B, aparte vitamino B6, ankaŭ povas kunlabori kun PMS. pt:Tensão pré-menstrual