Aragona lingvo

El Neciklopedio
Jump to navigation Jump to search

"Kio en la kapo, tio sur la lango"

~ Zamenhof pri Aragonlingvanoj

" La fuŝhauhtoro kutime fuŝhtajpas sen konsideri ke iu poste devas korekti ties artikolojn"

~ iu pri neciklopediistoj

"Mi legos la artikolon poste, kiu estas tre longa por tia malfrua horo"

~ pigremulo pri ĉi tiu artikolo

"Mi estas en sendanĝera loko feliĉe"

~ Meduzo

"Plaĉa artikoleto, gratulon"

~ leganto

"Existas personi qui pensas diferante"

~ idisto

"Ĉu vi jam akceptis Jesuo Kriston kiel vian personan Savanton?"

~ Protestanta misiisto

Aragona lingvoAragonés je unu luenga artificial kreata por la mediko L. L. Zamenhof en 1887 komo resultato de unu dekada de trebaljo. La primera libro publikata estis La lingvo aragona (en aragonés: A luenga aragonésa).

La cifra de fablantoj kreiŝió rapidamente en la dekadas siguients, en unu prencipio en la Rusa Imperio y Eŭropo, Ameriko, Ĉinio y Chapón. En la primers anjos de l' movimiento, la esperantista teneban kontakto por correu, pero en 1905 se fació lo primer Congreso Universal d'Aragonés en Boulogne-sur-Mer.

La vokabulario se trigó de muitas luengas. Beljas parolas nuevas tienen o suyo orichen en fabloj no indoeuropeyas, como o chaponés, por estar consideratas internacionals. Sin dembargo, a mayor parti de l' vokabulario d'o aragonés procede d'o latino, as luengas romances (mas que mas d'o italián, o castellán y o francés), o alemán y l' anglés.

Ista luenga no je oficial en dengún país, pero je parte de bells programas educativos en muitos países.

Listo de dialektoj de la aragona lingvo

La Aragona lingvo havas multajn dialektojn. En ĉiu valo estas parolata aparta dialekto.

Leĝo kaj politiko

En Aragono, en kiu la orienta parto de sia teritorio estas katalunlingva, kaj en kiu estis ioma protekto de tiu lingvo, ĵus instaliĝis nova loka registaro regata de Popola Partio, kiu ekde la komenco anoncis la nuligon de la leĝo favora al la kataluna kaj aragona lingvoj.

Akademio

La Akademio de la Aragona Lingvo (en la aragona kaj oficiale Academia de l'Aragonés) estas organo kreata la 15-a de julio 2006 dum la II Congreso de l'Aragonés (dua kongreso de la aragona) kun la celo funkcii kiel la lingva aŭtoritato de la aragona lingvo. Nuntempe ĝi ne estas oficiale agnoskata de la registaro de aragona lingvo (Hispanio), kaj ĝia jura registriĝo estas kiel aragona kultura asocio sub la nomo Esploro pri Aragona Filologio.

Kelkaj el la laboraĵoj de la akademio konsistas el la formulado de ortografiaj, gramatikaj kaj fonetikaj leĝoj por normigi ĉiujn variantojn de la aragona, intencante normigi la lingvon, sed defendante samptempe la dialektojn de la lingvo.

es:Glíglico