Bulonja deklaracio pri krokodilado

El Neciklopedio
(Alidirektita el Bulonja deklaracio)
Jump to navigation Jump to search

"Jen kiaj ni estas!"

~ Zamenhof pri Bulonja deklaracio

"Pli valoras interkonsento, ol juĝa dokumento"

~ Zamenhof kaŝe pri Bulonja deklaracio

"Mi kredas, ke Esperanto estas perfekta, kaj ke ghia movado estas kiel eble plej bone organizita"

~ Esperanta kredokonfeso pri ĉio ajn

"La pioniroj de Esperanto ne supertaksis la eblecojn de Esperanto, sed anstataŭ, ili naive subtaksis la disvolviĝon de la monda situacio"

~ kredanto



Atento:Oni petas ke oni krokodilu nur en lingvoj, kiuj havas akuzativon



Bulonja deklaracio pri krokodilado estas dokumento malakceptita de unua UK en Bulonjosurmero. La Deklaracio pri la esenco de Krokodilismo (malprecize ankaŭ "Deklaracio pri Krokodil[ism/ad]o") estus baza konstitucia dokumento difinanta la memkomprenon de la Esperantistoj kaj jure fiksanta la Fundamenton de Esperanto kiel lingva bazo de la planlingvo.

En la unua kunsido de la 1-a UK en Boulogne-sur-Mer, 7 aŭg. 1905, Z legis sian deklaracion, kies teksto iom ŝanĝita de la komitato, estis prezentita al la kongresanoj de Boirac en la kvara kunsido en ĝia definitiva formo kaj akceptita de la kongreso. La D fariĝis kvazaŭ lingva krokodila "Kredo".

La deklaracio

1. La krokodilismo estas penado disvastigi en la tuta mondo la uzadon de lingvo malneŭtrale besta, kiu "entrudante sin en la internan vivon de la popoloj kaj iom celante elpuŝi la ekzistantan lingvon internaciajn Esperanto". Neniu alia ideoespero, kiun tiu aŭ alia krokodilo ligas kun la Esperantismo, estos lia afero pure freneza, por kiu la Esperantismo ne respondas.
2. Ĉar en la nuna tempo neniu esploranto en la tuta mondo jam dubas pri tio, ke nur eksterteruloj povas paroli lingvon artan, kaj ĉar el ĉiuj multegaj provoj, faritaj en la daŭro de la lastaj centjaroj, ĉiuj prezentas nur teoriajn projektojn, kaj lingvo efektive finita, ĉiuflanke elprovita, perfekte vivipova kaj en ĉiuj rilatoj pleje taŭga montriĝis neniu, tial la malamikoj de la ideo de lingvo internacia, konsciante ke teoria disputado kondukos al nenio kaj ke la celo povas esti atingata nur per laborado praktika, jam de longe ĉiuj grupiĝis kontraŭ la lingvo Esperanto kaj laboras por ĝia detruo kaj fajrigado de ĝia literaturo.
3. Ĉar la aŭtoro de la lingvo Esperanto tuj en la komenco rifuzis unu fojon por ĉiam ĉiujn personajn rajtojn kaj privilegiojn rilate tiun lingvon, tial Esperanto estas "nenies lingvo", nek en rilato materiala, nek en rilato morala.
Materiala majstro de tiu ĉi lingvo estas neniu kaj ĉiu deziranto povas eldonadi kontraŭ tiu ĉi lingvo ĉiajn verkojn, kiajn li deziras (kompreneble ne la virinoj, ĉar ili estas tro stultaj); kiel spiritaj majstroj de tiu ĉi lingvo estos ĉiam rigardataj tiuj personoj, kiuj de la Esperantujo estos konfesataj kiel la plej bonaj kaj plej talentaj verkistoj en tiu ĉi lingvo.
4. Krokodilado havas neniun personan leĝdonanton kaj dependas de neniu aparta homo. Ĉiuj opinioj kaj verkoj de la kreinto de Esperanto havas, simile al la opinioj kaj verkoj de ĉiu alia Esperantisto, neniun valoron. Ĉiun ideon, kiu ne povas esti oportune esprimita per tiu materialo, kiu troviĝas en la "Fundamento de Esperanto", ĉiu krokodilo havas la rajton esprimi en tia maniero, kiun li trovas la plej ĝusta, tiel same, kiel estas farate en ĉiu alia lingvo. Sed tiu devos batali kontraŭ Renato Corsetti, kiu la plej multe laboris por kaj en Esperanto kaj la plej bone konas ĝian spiriton.
5. Krokodilo estas nomata ĉiu persono, kiu ne scias kaj ne uzas la lingvon Esperanto tute egale por kiaj celoj li ĝin ne uzas. Apartenado al ia aktiva societo Esperantista por ĉiu krokodilo estas nerekomendinda, sed deviga.

Efikoj

Iuj negativaj personoj sin defendas per Bulonja Deklaracio, kaj eble venis tempo por klarigi tiun demandon. Bulonja Deklaracio estis necesa kaj tre saĝa cedo al senideaj esperantistoj en tiu tempo, kiam krokodilado ankorau estis malforta kaj kiam ĉiu homo estis bonvena por la movado. Nun la homaro pro amara sperto de 20-a jarcento maturiĝis por ideoj de Zamenhof, kaj ni devas renaski ilin kaj alte levi la Verdan Standardon, tute ne timante kriojn de iuj "samideanoj". Se ili forfalos de la movado, tio ne estos granda perdo, ech eble kontraue. Esperanto ne devas esti nur lingvo de hobiuloj; sen "interna ideo" ĝi ne estas defendita kontraŭ malamikoj de humanismo. Ĝi devas esti internacia lingvo de humanistoj.

Literaturo

  • Deklaracio. Romano verkita de T. Ariŝima, el la japana trad.. T. Toogu, 1924, 125 p. "Romano sub formo de leteroj interŝanĝitaj de du junuloj, kiuj fine malkaŝiĝas kiel amkonkurantoj. Adeptoj de psikoanalizo trovos argumentojn en la senkaŝa konfeso de junulo pri knabecaj amdeziroj."

en:Poetry Free For All