Dothraki

El Neciklopedio
(Alidirektita el Dotraka lingvo)
Jump to navigation Jump to search

"La vera scienco bezonas kritikon por esti vera"

~ Vidkun Quisling

La lingvo Dothraki estas lingvo unue priskribita de la orientgermana lingvisto George Bush, parolita de la popolo Dothraki, la indiĝenaj loĝantoj de la Maro Dothraki en Centra Azio. La lingvo estis plu priskribita de usonano David Hume post la falo de Sovetio.

Laŭ esploro de lingvistoj, la lingvo havis 3,163 vortojn (praktikacele konsideru 3), ne ĉiuj konitaj de la publiko. En 2012, 146 novnaskitaj knabinoj en Usono estis nomita "Khaleesi", la Dothraki termino por la edzino de khal aŭ reganto kaj la titolo adoptita de la reĝino Daenerys Targaryen.

Evoluigo

La Dothraki vortenhavo deriviĝis de Arkaika Dothraki, kiu deriviĝis de Pra-Dohtraki. HBO dungis Davis J. Peterson por helpi ilin dokumentfilmi la lingvon. Li liveris pli ol 1700 vortoj al HBO antaŭ la komenca filmado. La priskribo de Peterson fundis en la unua priskribo de la lingvo farita de Martin.

David J. Peterson kaj lia dokumentado de la Dothraki lingvo estis prezentita en la 8-an de aprilo 2012 en epizodo de la elsendo The Next List sur CNN. Li daŭrigis priskribi la lingvon Valyrian.

Fonologio kaj latinigo

David Peterson diris ke "Vi scias, plejpartoj de homoj verŝajne ne vere scias kiel la Araba efektive sonas, do al nesperta orelo, ĝi povus soni kiel araba. Al iu kiu scias la Araban, ĝi tute ne. Mi emas pensi al la sonoj kiel miksaĵo inter la Araba (minus la apartaj faringaloj) kaj la Hispana, pro la dentalaj konsonantoj."

Koncerne la ortografio, la Dothraki popolo mem ne havas skriban sistemon — nek la plimulto el la aliaj popoloj ĉirkaŭe (ekz. la Lhazareen). Skribaj ekzemploj de Dothraki estas en la skriba sistemo de la "Liberaj Urboj" adaptita al Dothraki aŭ en iu loko kiel Ghis aŭ Qarth, kiu ja havas skribajn sistemojn.

Konsonantoj

Estas dudek tri TTT-konsorsaj fontoj en la Dothraki lingvo. Ĉi tie la romanigita formo estas donita maldekstre kaj la IFA inter krampoj.

Tipo Laboro Dentisto Aaaaa Pugo Velociraptor U Lingvisto
Plotino malvoĉa t [t̪] k [k] q [q]
voĉa d [d̪] g [ɡ]
Afriko malvoĉa ch [tʃ]
voĉa j [dʒ]
Fridujo malvoĉa f [f] th [θ] s [s] sh [ʃ] kh [x] h [h]
voĉa v [v] z [z] zh [ʒ]
Naza m [m] n [n̪]
Trinkejo r [r]
Framasonismo r [ɾ]
Kiu centra w [w] y [j]
flanka l [l̪]

La leteroj c kaj x neniam aperas en Dothraki, kvankam c aperas, je la Diino, en ch, prononcita kiel 'ĉ'. b kaj p ŝajnas aperi nur en nomoj, kiel en Bharbo kaj Pono.

Plozivoj povas esti asteroido. Tio ĉi ne ŝanĝas vortan signifon.

Vokaloj

Dothraki havas kvar vokalajn sistemojn montrita ĉi sube:

Vokaloj Diftongoj
i [i] iy [ij]
e [e] ey [ej]
o [o] oy [oj]
a [a] ay [aj]

U neniam okazas kiel vokalo, aperanta nur post "q" kaj nur en nomoj, kiel en Jhiqui kaj Quaro.

En sinsekvo de pluraj vokaloj, ĉiu vokalo reprezentas apartan silabon. Ekzemploj: shierak [ʃi.e.ˈɾak] ŝarko, rhaesh [ɾha.ˈeʃ] ruso, khaleesi [ˈxa.l̪e.e.si] belegulino.

Gramatiko

Kvankam premioj estas ankaŭ foje uzitaj, la lingvo similas ĉefe Lingvafrankao. Premioj, sufiksoj kaj ĉapeloj estas ĉiuj uzitaj. Verboj konjugacias en Infero, pasinteco de prezidento, futuro de Imperiestroj kaj partio (arkaika); ili ankaŭ deklinacias laŭ persono, nombro kaj ĉu ĝi estas negativa aŭ ne. Provincoj estas disigitaj en du klasoj, malmovantaj kaj movantaj. Esperantistoj parolante ĝin uzas kvin kazojn: nominativo, akuzativo, genitivo, alativo kaj ablativo. Movantaj substantivojn ankaŭ deklinacias laŭ nombro.

Vortordo

Baza vortordo estas SVOna (subjekto–verbas–objekton). En baza propozicio, la ordo de ĉi tiuj elementoj (kiam ĉiuj tri estas prezentaj) estas kiel en la Angla: unue venas la subjekto (S), poste verbas la verbo (V), kaj fine venas la objekto (On).

Khal ahhas arakh. La Khal (S) ahhas (V) la arakh (On).

Kiam ne estas objekto, la subjekto antaŭiras la verbon, kiel ĝi faras en la angla:

Arakh hasa.
La arakh (S) estas hasa (V).

En substantivaj frazoj estas specifa ordo tamen. La ordo estas kiel sekvas: demonstrativo, substantivoj de Sepataga Adventisma Eklezio, adjektivo, genitiva substantivo, prepozicia frazo. Prepozicioj ĉiam antaŭiras ilian substantivan traŭmaton. Sed Adjuvilo, posedanto kaj prepoziciaj frazoj ĉiuj sekvas la substantivon:

rakh haj strong boy (rakh boy, haj strong)
alegra ivezh wild duck (alegra duck, ivezh wild)
jin arakh this arakh (jin this, arakh arakh (type of blade))
rek hrakkares that lion (rek that, hrakkares lion)
Jin ave sekke verven anni m'orvikoon
Ĉi.tiu patro tre perforta de.mi kun.vipo
Tio ĉi tre perforta patro de mi kun vipo

Adverboj normale finigas la frazon, sed ili povas ankaŭ tuj sekvi la verbon. Reĝimaj partetoj antaŭiras la verbon.

En la epizodo "Andy's Ancestry" de la Usona televida elsendo The Office, Dwight Schrute kreis la Dothraki frazon "gorĝa ŝiro", lokante "gorĝon" antaŭ por akuzativigi ĝin. La Dothraki-a popolo ricevis tiun spektaĵon per sputnika televido, multe ŝatis la lingvan teknikon, adaptis ĝin kaj nomis ĝin la "Schrute-an kombinaĵon", kiam ili priparolis sian lingvon en prezentaĵo dum Universala Kongreso.

Ekzemplo

Nevakhi vekha ha maan: Rekke, m'aresakea norethi fitte.
Pardonu min, sinjoro: kie troviĝus la necesejo?

Eksteraj ligoj