Esperanto kaj la angla komparataj

El Neciklopedio
Jump to navigation Jump to search

"Espero panon ne donas."

~ Zamenhof pri Esperanto kaj la angla

"Eble en iu estonteco la mondaj homoj akceptos la zamenhofan ideon ne nur de Esperanto sed ankaŭ de toleremo por diversaj kulturoj, lingvoj, kaj religioj."

~ Usonano pri ĉi tiu artikolo

"Kiu prudenton ne havas, tiun saĝo ne savas"

~ Zamenhof pri ĉi tiu artikolo

La angla estas sufiĉe bona Esperanto, kaj estas parolata en tiom da lokoj ke estas deko da versioj.

Ĉu angla aŭ Esperanto? Angla lingvo estu internacia lingvo de komerco, sporto kaj pop-muziko; Esperanto estu lingvo de humanistoj-internaciistoj. Ju pli da humanistoj estos en la mondo, des pli kreskos nia afero.

Oni ne rigardu la nombron de parolantoj por decidi, kiagrade lingvo estas internacia, ĉar "internacieco" estas kvalita ne kvanta afero. Kvalite la angla estas malpli internacia ol la rusa la hebrea kaj multe malpli internacia ol Esperanto.

Batali kontraŭ la disvastiĝo de nova internacia lingvo kiel estas la nuntempaj anglaj dialektoj ne utilas al Esperanto. Tia sinteno pruvas ke Esperanto ne estas pli neŭtrala ol la angla lingvo.

Historio

Name.jpg

Antaŭ jarcentoj estis multe da intereso pri universalaj lingvoj kiel Esperanto. Fakte multaj el la fondintaj membroj de la Lingvistika Societo de Ameriko estis interesitaj pri demandoj de universala lingvo, kaj parto de la plej frua financa subteno al lingvistiko venis de homoj kaj organizoj interesitaj pri universalaj lingvoj. Grava instigo al tio estis la sento ke homoj malfacile komprenadis sin interkulture. Estas multe malpli da intereso pri internaciaj lingvoj hodiaŭ, parte ĉar homoj diras ke la Angla nun estas la universala lingvo. Ĉu estas bona evoluo, tiu supreniro de la Angla?

La angla kaj Esperantoŭ

_Ve al mi! Mia patro tre koleras, ke mi studas Esperanton anstataŭ la angla, ĉar li volas ke mi trovu bonan postenon. Mi timas, ke fine li ne nur elĵetos min el la domo, sed ankaŭ senheredigos min, kaj fordonos mian KD-kolekton. Kion mi faru??

_Vi devas konvinki vian patron, ke Esperanto estas la angla, nur ornamita per multaj o-oj. Aranĝu ke li trafu nur frazojn kiel "La blua birdo helpas la homoseksualan hakeron". No biga dilo. (Konsultu Ĝangalon por materialo.) Alternative, provu konvinki lin ke nepre la EU decidos favore al E-o laŭ biblia profetaĵo, kaj tiam vi havos bonegan postenon. Se via patro tro inteligentas kaj rezistos dupiĝi per tiaj rimedoj, eble li pravas.

Kultura valoro

Oni foje konsideru la anglan lingvon ankaŭ kiel instrumento de la civiliza progreso kaj ne ĉiam, kiel la komunismaj kaj kriptokomunismaj reakciuloj de la Esperanto-movado kiel rimedo de detruo de lingvoj kaj popoloj! Ankaŭ homoj estas informitaj pri la problematiko ĉirkaŭ la usonangla "imperiismo", por tio mi certe ne bezonas la lecionojn kaj instruojn de esperantistoj!

Fuŝeco

Angle, la sama vorto _that_ estas kaj korelativo (esperante, _kiu(n)_) kaj konjunktivo (esperante, _ke_). Do, novaj Esperantistoj, kiuj parolas la anglan, ofte fuŝas fari la distingon.

Internaciecoŭ

Sciu la mondo internacie komunikade tre bone turniĝadis, turniĝadas kaj turniĝados - ĉu kun, ĉu sen Esperanto kaj ĝia malpleno de adeptoj. Jen la vero. Ĉi-momente tute hazarde oleas la Angla la mondan akson.

Konate, se Dano, Polo, Ĉino kaj Franco diskutas okaze de internacia konferenco en Moskvo, uzante la Anglan, estas apenaŭ defendeble aserti, ke jen okazo de alporto aŭ eĉ perforto de Angla/Usona kulturo.

Bla-bla-blao

Restas tamen la fakto ke ekzistas landoj kaj kulturoj, kiuj ne bonvenigas la anglan kaj ne volas asimiliĝi al tiu lingvo aŭ al la kulturo, kion ĝi portas. Krome, uzo de la angla metas maldenaskan parolanton al malfavora posicio en ĉiuj situacioj, kiam oni komunikas kun denaskaj parolantoj. Do la bezono por neŭtrala komunikilo restas, kaj povas esti ke tutmondiĝo kaj plia uzo de la angla turnas la sintenojn de homoj favori Esperanton.

Tia argumento validas nur inter Esperantistoj. Aliloke oni fajfas pri ĝi.

Internacia lingvo kaj Esperanto

Aldone internacia lingvo jam ekzistas, estas vaste uzata, funkcias perfekte en ĉiuj gravaj kampoj de homa agado, peras ĉiujn etikajn valorojn, pri kiuj tiom zorgas niaj idealistoj, kaj kulmine estas jam plene akceptita - kaj de la popoloj, kaj de ties aŭtoritatoj. Simple ne plu estas spaco por Esperanto. La solaj - vere ege malmultegaj - homoj, kiuj ne ekkonas tion, estas - iomete kompreneble - la Esperantistoj.

Imperieco

La Angla estas imperia idiomo, propagandata kiel internacia. Uzi reale internacian idiomon en situacioj kie eblus uzi la imperian estas atenco al la imperio. La netoleremon oni riskas nur se oni ne scias distingi inter lingvo kaj idiomo.

Faktoŭ

Se la tuta mondo parolus angle, nun ni ne parolus pri Esperanto.

Esperanta-angla vortaro pri fivortoj

ESPERANTA-ANGLA VORTARO PRI FIVORTOJ

A

amori: to make love, have sex
anusulo: † arse -hole

NB: A combination of "anuso" (arse, anus) and "-ulo" (person)
Dosiero:IMG 4420.jpg
Ŝi NE parolas la anglan!

B

bugri: † to bugger, fuck in the arse

Ĉ

ĉiesulino: prostitute, whore

NB: The literal meaning is "everyone's woman".

ĉuro: cum, human sperm

D

damne: damned

F

fek! † Shit!

NB: interjection

feki † to shit

NB: (fekaĵo = shit [noun])

fiki: † to fuck

NB: ger, ficken

fingrumi (intr.): † to masturbate

NB: From "fingro" (finger)

forfikiĝi (intr.): ‡ to fuck off

NB: litt.: 'to become fucked away'

frandzi: † to perform cunnilingus on
furzito: fart

NB: (intr.) From german : furzen

K

kaco: † penis, prick
kaki: † to take a shit

NB: (kakaĵo = a turd)

kojonoj: balls
kreteno: an idiot, a moron

M

Iris Parade Iceland Float.jpg

malĉastulino: a slut

NB: This word means literally "contrary-to-chaste woman".

merdo: shit
midzi: † to perform fellatio on, give a blow job to

O

onani: to jerk off (oneself)
onanigi: to jerk off (someone else)

P

patrinfikulo: †mother-fucker
piĉo: † cunt
publikulino: prostitute, whore

NB: The literal meaning is "public woman".

pugo: † arse

NB: (noun)

putinfilaĉo: † son of a bitch

NB: This is a combination of "putino" (whore), "filo" (son) and the affix
"-aĉ-" which denotes contempt (Comp. Spanish "hijo de puta").

S

seksumi: to fuck (intr.), to copulate
sodomii: to have anal sex
sodomiigi: to sodomize, fuck in the arse

V

volupt(am)a: lewd, horny

Heterogenecoŭ kaj hoŭmoĝenecoŭ

Kiam ni alvenas al lingvo kiel la angla, ni troviĝas antaŭ pluraj lingvoj kunrulitaj al unu. Esperanto estas pli homogena, ĉar la leĝoj, kiuj regas la asimiladon de la elementoj ĉerpitaj el ekstere, estas pli rigoraj. Kio difinas la heterogenecon de io kunmetita, tio estas, ne la diversa origino de la eroj, sed ia misharmonio plus la manko de asimilanta nukleo (kiel scias ĉiu, kiu provis fari... majonezon).

Utiloŭ al Esperantoŭ-movadoŭ

Por disvastigi Esperanton, esperantistoj devas uzi sian nacian lingvon. Plej disvastigita lingvo nuntempe estas la angla. Sekve, se ni deziras disvastigi tutmonde nian belan kaj facilan lingvon, plej oportuna rimedo por tio estas angla lingvo.

International Language

Por pli bo­ne propagandi Esperanton, BEA decidis je la fino de 1923, partigi The British Esperantist' en International Language, kiu krom kelkaj ekzer­coj estis nur skribita en la internacia angla lingvo kaj The British Esperantist, kiu ape­ris nur tre modeste kun plej ofte nur 4 paĝoj kiel oficiala organo de BEA, kaj enhavante nur la oficialajn sciig­ojn, kronikojn, recenzojn ktp. BIL plej bone karakterizas IL ene:

"plej trafa internacilingva propagandilo, kiu prave for­lasis malnovajn "verdstelaĵojn" neniel imponajn por ne-Esperantistoj. Anstataŭ ŝuti belajn frazojn, kiel faris antaŭmilitaj tipaj Esperantaj gazetoj, ĝi trankvile rapor­tas pri faktoj, multe pli konvinkigaj."

Ĉefe pro ekonomiaj kaŭzoj en junio 1931 oni denove kunigis la du gazet­ojn. La antaŭa suplemento al "The British E-ist" (jan. 1922-dec. 1923) La juna Studanto poste La juna Lernanto fariĝis monata parto de IL sub la surskribo LJL ĝis dec. 1924. De jan: okt.1925 tiu lasta parto estis nomata: "For beginners young and old" kaj ankaŭ aparte publikig­ata sub la titolo LJL; de okt. 1925 ambaŭ estis nomataj The English Stu­dent. La paĝnombro de IL de 1924 -31 estas: 272, 304, 256, 280, 256, 244, 284,120-25x19.

Influoŭ al Esperantoŭ

Plene kopii la anglan lingvon signifas malfaciligi kaj malinternaciigi Esperanton. Duone kopii ĝin, uzante nur vi (you), forprenas la bezonatajn nuancojn. Por via amuzo kaj konscia aŭ nekonscia vasaliĝo al la angla, vi povus esti pli koheraj. Inversigu la signifon de ci, kaj uzu ĝin por direktiĝi al Dio. Kaj uzu mi majuskle. Aŭ, pli bone, studu Basic English - multe pli serioza lingvoprojekto ol tiu kripla Esperanto.

La literkombino ng

La literkombinon ng de la angla lingvo (transskribantan la fonemon [ŋ] (velara nazalo)) oni kutime transskribas, ne laŭsone sed grafike, per la esperantaj literoj ng. Tio estas, oni esperantigas fonem(ar)on ne ekzistantan en esperanto per esperanta fonem(ar)o, kiu ne identas kun ĝi, tamen ebligas konservi distingon. Nome, oni esperantigas du fonem(ar)ojn de la angla, [n] kaj [ŋ] (kiam skribatan ng), per du esperantaj, respektive [n] kaj [ng].

Tio okazas radikfine, ankaŭ ĉe radikoj, kies formoj, manke de g, ne kolizius kun ajna homonimo. Jen ekzemploj finiĝantaj per ing (cetere, multaj radikoj de esperanto finiĝas je nesufiksa in): dumpingo, pudingo, mitingo, ringo, smokingo, sterlingo, svingi, ŝilingo, Vajomingo, vringi. La samo validas por ang.

Propono

Konsiderante ke la fiangla lingvaĉo estas la unua malamiko de Esperanto,

konsiderante ke la fiangla lingvaĉo estas la lingvaĉo de Usono, la malamiko de la tuta mondo,

konsiderante ke kelkaj vortoj por La Plej Bela Kaj La Plej Facila Lingvo En La Mondo estis pruntitaj el tiu lingvaĉo,

konsiderante ke la Majstro Zamenhof ne povis scii kia malbona lingvaĉo la fiangla estos, ni ellaboras la novan version de la Lingvo Internacia - ESPERANTO SEN FIANGLAĴOJ

Ni nur devas korektigi kelkajn fiangle-sonantaj Esperantaj vortoj. Do,

jes -> malne

havi -> teni

riĉa -> malpovra

sama -> egala

ŝi -> li

aĝo -> etato

ĝoji -> gajigi

forgesi -> malmemori

lasta -> malunua

birdo -> bektenanto

kaj tiel plu.






La Vikipedio havas malridigan artikolon pri Esperanto kaj la angla komparataj,

id:LA Lights