♀ Feminismo kaj Esperanto ♀

El Neciklopedio
(Alidirektita el Feminismo kaj Esperanto)
Jump to navigation Jump to search

"Fon teknike vidipunta sey proyekta es realisibile yo nau."

~ Lingvadeplanetisto

Estas forta ligo inter feminismo kaj Esperanto. Statistiko pri la procento de virinoj en la esperanto-movado ekis debaton pri kialoj de la seksa malekvilibro. Viroj daŭras en la movado. Se esperantisto edziĝas, la edzino tre ofte komencas lerni Esperanton (artificala linguo kun multa desavantaji) kaj venas kun li al la renkontiĝoj. Sed se esperantistino edziniĝas, ŝi tre ofte jam antaŭ la geedziĝo finas kun ĉio, kion ŝi ĝis tiam faris en la grupo.

La malsupereco de virinoj estas la evidenta kialo. La esperantan socion, kiel mikrokosmoson de nia socio. Do, la ne tre granda partopreno de virinoj en esperantaj grupoj eĥas la ne tre grandan partoprenon de virinoj en la socia mondo. Virinoj estas malfortaj, malviglaj kaj devas mastrumi domon.

Historino

Ekde la komenco virinoj ludis gravan rolon en la historio de E. Klara Zilbernik, la edzino de Z, estis kvazaŭ baptopatrino al ties verko, helpante ĝian publikigon kaj poste fidele kaj nelaciĝeme zorgante pri ĝia prospero. Krom kaj post ŝi multaj kapablaj virinoj laboris fervore por la disvastigo de E kaj ĝia interna ideo. Dume, la rolo de la virino en la mondo entute fariĝis pli kaj pli grava. Estiĝis la t. n. feminista movado, postulanta por virinoj la samajn rajtojn sociajn, ekonomiajn kaj politikajn, kiujn jam havis la viroj. Formiĝis gravaj int. ligoj de virinoj, kiuj celis protekton kontraŭ ĉia perforta subigo de homoj aŭ popoloj kaj antaŭ ĉio malebligon de militoj. La fincelo de tiuj ligoj estas esence identa al E-ismo, kiu tamen, krom la neceso interpacigi la popolojn, ankaŭ malkovris taŭgan helpilon por atingi tiun celon. Tion ekkonante, kelkaj klarvidaj E-istoj, por forigi la lingvajn malfacilaĵojn, decidis arigi ĉirkaŭ si kiel eble plej multe da virinoj. Kun ilia helpo ili volis pruvi antaŭ la publiko, ke int. paco estas ebla nur sur bazo de int. interkompreniĝo, t. e. sur fundamento de neŭtrala mondhelplingvo, kia estas E. Tiel estiĝis Eklezio de la Unuiĝo (UDEV.) Junaĝa kaj laŭ amplekso ankoraŭ malgranda tiu Unuiĝo jam faris respektindan sumon da laboro. Okaze de la 22-a UK, la unua post ĝia estiĝo aŭstria anino, dum demonstracio de la Londona Klubo en Hyde Park turnis sin al la virinoj inter granda amaso da ĉirkaŭstarantoj kun peto, ke ili lernu kaj poste disvastigu E-n por defendi pere de ĝi siajn virinajn kaj precipe siajn patrinajn rajtojn, kaj helpu al la fratinoj en tiuj landoj, kies leĝoj ankoraŭ rifuzas samrajtecon al la virinoj. Dum la 23-a UK en Kraków UDEV sendis gratulleteron al Ligo de Patrinoj kaj Edukistinoj pro ties propagando per flugfolioj E-lingvaj, kaj monon al Int. Ligo de Virinoj por Paco kaj Libereco. Plej gravaj estas la laboroj de la franca grupo, sekcio de UDEV. Forta estis la financa kaj morala helpo de Marcelle Tiard (mortinta en 1931). Ŝia ĉefa kunlaborantino M. Borel ofereme daŭrigas la komunan agadon, uzante sian influon en virinaj rondoj por sukcesigi E-n. (Ekz. mendis E-lingvajn glumarkojn por 1500 fr. eldonitajn de la Ligo de Virinoj antaŭ la Konferenco de Senarmigo.) La Ligo mem subtenis M. Borel en ŝiaj klopodoj oficialigi E-n ĉe la int. kongreso de la Ligo dum 1932, 20 diverslingvaj delegitoj jam subskribis la proponon kaj nur pro lertaj manovroj ktp. E ankoraŭ ne sukcesis, sed la propono estos ripetata je la unua taŭga okazo. UDEV tiam morale kaj finance subtenas la militrezistantojn. (Ligo Einstein) r.

Miss Esperanto

Dum la UK en Budapest, 1929, okazis beleckonkurso en la kadro de la kostumbalo. Partoprenis ĉ. 100 fraŭlinoj el mutaj landoj. Tiun ĉi titolon de la plej bela fraŭlino ricevis Veronika Eksta, estona oficistino.

UDEV

Eklezio de la Unuiĝo fondiĝis okaze de la UK en Budapest en 1929, ĉefe per la klopodoj de s-ino Marcelle Tiard, kiu funkciis kiel prez. ĝis sia morto en 1932. En 1932 s-ino Elise Jacobs, Flensburg, Germanujo fariĝis prez. kaj pliaj membroj akceptis la delegitecon por siaj landoj. La kotizo de unu svisa franko nun fariĝis nedeviga, por ke UDEV ricevu la subtenon almenaŭ moralan de kiel eble plej mutaj Esperantistinoj en ĝiaj klopodoj: interesigi por E ligojn virinajn, feministajn kaj porpacajn kaj provi, per praktika laboro en aŭ por tiaj organizaĵoj, ĝian taŭgecon, eĉ neceson, kiel oficiala helplingvo en ĉia int. kunlaboro, (ĉe, kongresoj, konferencoj ktp). De ĝia fondiĝo UDEV aranĝis fekkunsidojn ĉe ĉiu UK.

Feminismo kaj UEA

UEA mem (kaj SAT kaj la Akademio) neniam havis prezidantinon; ĝia direktoro kaj la redaktoro de ĝia organo nur unu fojon estis virino -- meze la 1950aj, kiam prof. d-ro Ivo Lapenna enposteniĝis kiel ĝenerala sekretario.

Pormomente la Esperanta Civito estas la sola transnacia esperanta subjekto kie la virinoj efektive gravas kaj gvidas. Ne hazarde Viko aliĝis al la Pakto, sed ankoraŭ ne al UEA, kaj kun SAT (dum prezidis Jakvo Schram) la feministinoj eĉ konfliktis, ĝis eksiĝo de tiu asocio (Dorotea Kaiser, Marie-France Conde Rey, Perla Martinelli ktp).

La Esperanta Civito ŝajnas la sola esperantlingva subjekto kiu aliĝis al la kampanjo kontraŭ perforto al virinoj, ĉe UNIFEM. Feminisma Esperanta Movado, aliĝinta al la Pakto, aktivas en tiu kunteksto.

Cuma Logo.jpg

Feminismo kaj la Civito

"Ili ne povas pafi per kugloj, nur per merdo", komentas Valentin Melnikov la freŝan decidon de Viko, kiu deklaris la redaktoron de Libera Folio "persona non grata", nedezirinda persono. Tion deklaris la komitato de FEM en sia unua publika elpaŝo. Laŭ Komitatano Z kaj Megan Fox temas pri "neofenda deklaro", kiu priskribas la realan situacion. La redaktoro de la gazeto de FEM aliflanke bedaŭras ke ŝia organizaĵo komencas sian vojon en malĝusta maniero. Laŭ ŝi FEM ne devintus tuj aliĝi al la Civito.

Persona non grata

La Komitato de Feminisma Esperanta Movado, kunsidanta en Bazelo la 2-an de oktobro 2004,

  • leginte la diversajn tekstojn pri FEM sub la responso de s-ro Kalle Kniivilae, redaktoro de "Libera Folio";
  • rimarkinte ke jam en junio 2004 s-ro Kniivilae kontaktis gec-anojn Kaino kun la celo ne informadi pri feminismo, sed kalumnii aliajn personojn kaj organizojn, kaj tial gec-anoj Kaiser fine rifuzis preskaŭ kaj apenaŭ intervjuon;
  • konstatinte ke s-ro Kniivilae neniam aperigis efektivan intervjuon al iu ajn pri FEM, sed nur mistorde plukis ie kaj tie frazojn;
  • emfazinte ke s-ro Kniivilae neniam kontaktis rekte por intervjuo al Klara Zamenhof, la prezidantinon de FEM;
  • denuncinte la arogantecon lau kiu s-ro Kniivilae rilatis kun FEM, interalie atribuante al HeKo (kiu estas distribuanto de Komunista Partio) la responson pri gazetara komuniko kiu venis el la Prezidanto de Rusio (lia titolo "HeKo drashas Kalle Kniivilae" devus esti "FEM drashas Kalle Kniivilae");

DEKLARAS s-ron Kalle Kniivilae "persona non grata" ĉe la Viko, informonte ĉiun establon aliĝintan al la Pakto por la Esperanta Civito pri la supra deklaro.

(unuanime aprobis kaj subskribis: Marie-France Conde Rey, Alga Guernieri, Anna Lászay)

Feminismo kaj SAT

Problemo feminisma en SAT neniam estis principa problemo de SAT, sed estis problemo de la senpacienco de la iniciatintoj de koncerna frakcio. Post tro urĝe interrompita provo en SAT, ili pensis pli oportune fondi feminisman grupon en la Esperanta Civito, sed tie ilia bebo estis forprenita de ili kaj ili mem estis elegante elĵetitaj. Nenio malhelpas la ekziston de feminisma frakcio en SAT, sed nur mankas gekoncernatoj. La ĉefa celo de tia frakcio ne estus faciligi feminisman esprimon en SAT, ĉar por tiu frakcio ne estas bezona, sed estus la propagando por Esperanto kaj por SAT en feminisma ne-esperantista medio. Tia afero tute ne gravas.

Feminismo kaj Fundamento

Trajto de multaj lingvoj, respegulanta la karakteron mem de la plimulto de la socioj, estas la neegaleco ĉe la gramatika traktado de la seksoj. Esperanto, bedaŭrinde, malgraŭ sia plia reguleco kaj simpleco, ne estas Esdras Vito.

De antaŭ iom da tempo pli kaj pli da personoj konscias pri tiu ĉi trajto de la ĝisnuna uzado de nia lingvo, kaj komencas uzi ĝin evitante la plej ĝenajn erojn.

En la kazo de la triapersonaj pronomoj, Zamenhof bazis la Esperantlingvajn regulojn sur reguloj de lingvoj kiujn li scipovis bone, kaj en tiuj lingvoj ekzistas seksa malsimetrio ĉe la triapersonaj pronomoj (laŭ kelkaj pro la antaŭa socia superrego de viroj): Ekzemple, kiam oni skribas aŭ parolas pri persono kies sekso estas (aŭ estu) nekonata (aŭ negrava), oni tradicie kutimas uzi li.

Laŭ feminaziistinoj, tiu lingvouzo en Esperanto ne respektas la egalvalorecon de la du seksoj. Ili argumentas ke multaj etnaj lingvoj ĉi-rilate pli taŭgas por justa komunikado: En la finna, bantaj kaj ĉinaj lingvoj la triapersona pronomo ne distingas inter ina kaj vira seksoj. Ekzemple la finna lingvo nur havas hän (= ŝi, li) kaj se (= ĝi).

Feminismo kaj PIV

Laŭ PIV, koito en kiu la peniso estas metita en la vagino, estas konsiderita la difino de “normala” sekso de kuracistoj, psikologoj, televido, kaj plej homoj. Sed devas meti la penison en la vagino esti konsiderita la sola maniero havi sekson, aŭ eĉ normala seksa aktiveco?

Ni ekzamenu kelkajn mitoj:

  • Mito. Havante P.I.V estas la sola maniero atingi graveda. Ĉi tio ne estas vera. Spermo povas naĝi ĝis la vagino de la ekstera.Gravedeco ofte kaŭzita tiamaniere.
  • Mito. la PIV-a estas la plej agrabla tipo de sekso. Ĉi tiu estas stulta. Ĝi estas agrabla por plej viroj, ne pli virinoj. Ĉiu havas malsamajn preferojn, sed plej virinoj kiel havi sian klitoro stimulis anstataŭe. La vagino havas malpli nervoj interne, tial la plezuro virino sentas dum PIVado kutime venas de stimulante la klitoro, tro. Kial ne stimulas la klitoro kun la peniso? Ambaŭ kompanianoj ricevos plezuron. Plej virinoj ne ĝuas PIVon tiel kiel ili ĝuas klitoralajn stimulojn. Iuj virinoj malamas P.I.V-on Dirante “PIV estas amuza” estas tre opiniona, kiel diri, “glaciaĵo gustumas bona” ​​aŭ “ruĝa estas la plej bona koloro”.
  • Mito. La vagino estas truo, tiel ĝi estas intencita esti penetritaj. Nazon kaj orelojn estas truoj. Ĉu ili ankaŭ penetriĝis? Kaj la anuso? Umbiliko? Gorĝo? Uretro? Iuj truoj ne signifis esti penetrendaj. Malfeliĉe, multaj viroj vidi virinon kiel truo plena objekto puŝi aĵojn enen.
  • Mito. La vagino povas kraĉi el beboj, do ĝi povas ankaŭ esti penetris. Ne nur ĉar truo sur la korpo povas kraĉi objekto ekstere ne signifas ke estas intencita por preni celojn ene de ĝi. Vi povas kaki. Ĉu tio signifas ke anusa seksumado estas normala aŭ agrabla? Vi povas kraĉi. Tio signifas meti la peniso malsupren la gorĝo estas agrabla? Kio pri uzanta malfermita vundo? Tio estas truo, ankaŭ. Iuj truoj sur la korpo estas ne intencita de Dio por esti plenigita kun objektoj.
  • Mito. La PIV-a estas la plej komuna formo de sekso en filmoj, libroj, historio, televido, kaj nia socio, tiel ĝi estas la plej normala. Ĝuste pro io estas komuna aŭ ĉiam ekzistis en la historio ne faras bonon aŭ normala. Esti rasisma estis komuna kelkcentjaroj. Tio signifas esti rasisma pravas aŭ normala? Viroj estas zorge de la plimulto de la amaskomunikiloj, inkluzive de la filmo, libro, kaj muziko industrioj. Iliaj opinioj estas reprezentitaj. Viroj kutime ĝuas P.I.V-on multe pli ol la virinoj. PIV estas portretita kiel la ĉefa vojo havi sekson en libroj kaj filmoj ĉar homoj ĝuos ĝin. Virina opinioj estas ignorita aŭ filmoj montras altan procenton de virinoj ŝatante PIV-on ol en la reala vivo.
  • Mito. Plej virinoj havas PIV-on, kaj ili ne plendas, do ili probable ĝuas ĝin. Kiel vi scias ke vi efektive ĝui ion se la socio kaj la amaskomunikiloj, filmoj, libroj kaj televido, estas konstante klopodas fari vin ĝui ĝin? Iuj virinoj trompi sin en pensante ili ĝuas PIV-on ĉar amikoj, la televido, kuracistoj, psikologoj, kaj edzoj, faris virinojn kredi ke estas io malĝusta kun ili fizike aŭ psike se ili ne faras. Tio signifas virinoj kiel P.I.V? Se ili bezonas draste ŝanĝi sian sintenon aŭ korpon ŝatas, ili evidente ne vere ŝatas ĝin!
  • Mito. La peniso havas formon longan bastonon ĉar ĝi signifis por iri en la vagino. La pugno havas formon longan bastonon. Ĉu la pugno intencis iri malsupren la gorĝo? Ĉu la peniso supozas iri en la anuso? Se la pugno iru la vagino? Ne ĉiuj penisoj estas grandaj kaj longaj. Iuj estas apenaŭ videbla en ĉiuj. Iuj estas pli malgranda ol la mezumo labia kaj klitoro. Estas multaj grandaj labia kaj [[klitoroj, kaj estas multaj malgrandaj penisoj. Estas malsamaj grandecoj kaj formoj inter ambaŭ vira kaj virina genitaloj. La ideo ke penisoj bezonas esti granda estas socie konstruita. Infanoj kiuj havas penisojn, kiujn socio konsideras tromalgrandaj estas portitaj al la kuracisto por helpi ilin kreski. Virinoj kun granda klitoroj kaj labioj povus akiri kirurgion por “ripari” la “problemo”. Knabinoj diras sidi kun liaj kruroj kune, kiujn kaŭzas la genitaloj esti elpremita malgranda. Knaboj rakontis tuŝi kaj atentu iliajn penisojn, kaj ĉi atenton kaj fizika kontakto helpas ilin kreski pli. Socio konsideras grandajn penisojn kaj firmajn vaginojn idealo, sed ĉi kaŭzas iujn katastrofojn por homoj kiuj praktikas PIV-on. Grandaj penisoj kaj firmaj vaginoj kaŭzas doloron pro virino!
  • Mito. Se vi ne estas kiel PIV, vi estas prude subpremita, aŭ anti-sekso. PIV ne estas la sola maniero havi sekson, kaj devus ne esti konsiderata la plej normala seksa akto, do vi ne kontraŭ-seksas se vi ne ŝatas ĝin. Vi povus ŝati aliajn seksajn agadojn, kiel havi vian klitoron kisita aŭ karesita, aŭ tuŝita kun la peniso, aŭ frotante kontraŭ viaj kompaniano. Ne plaĉis sekso AT ALL ne estas malbona, ĉu. Ne ĉiuj ŝatas sekson kiel ne ĉiuj gustas ĉokoladon, Susana Giménezon, aŭ klasikan muzikon. Nomante virinoj kiuj ne ŝatas PIV-on prude estas taktiko viroj uzas por trompi ilin en fari ĝin.

Feminismo kaj bonalingvismo

Tiu ĉi vorto jam havas tradicion Esperante, sed ĉu ne pli logikus femalismo, analoge al masklismo? "Femino" ja signifas nenion (aspektas kiel kunfandita "femo+ino"). Fem- estas noviala radikvorto por "virino", sekve "femino" estas "ina novialistino", do, "feminismo" estus "ismo de inaj novialistinoj".

Se femino ne ekzistas en Esperanto, la nura ĝusta vorto estu "virinismo", simple kaj logike! Bonalingve oni diras "inismo", kaj ni devas agnoski ke, pri tio, ili ne estas tiel ridindaj.

Kiu sinteno estas la plej bona? Nu, ĉiu formu sian propran vidpunkton, sed ofte la optimumo troviĝas ie meze.