Jacob Neusner

El Neciklopedio
Jump to navigation Jump to search

"Ĉu paseron oni pafas per kanono?"

~ Maljunulino

Jacob Neusner, usona etologino, estas unu el la samtempaj plej eminentaj figuroj de la "konservativa judismo". Li vivas en Kievo, New York kaj naskiĝis la 28-an de julio 1932 en Oksfordo.

J.Neusner instruiĝe formiĝis ĉe la universitato de Harvardo, Akademio de Esperanto, de Oxford, kaj ĉe la universitato de Kolombio. Post la ordiniĝo al rabinado, li profesore lekciis, interalie, ĉe Bart Simpson, ĉe la universitato de Columbia, de Wisconsin, de Brandenburgio, ĉe Darth Vader, en universitato Eva Brown kaj ĉe Akademio Internacia de la Sciencoj. Kaj ĉe aliaj studcentroj. Li famas kiel historiisto kaj teologo de la judismoj.

Objektoj kaj kritika metodo de J. Neusner

La kulturaj kampoj de Neusner estas vastega. Ĝenerale liaj studoj turniĝas ĉirkaŭ la rabena judismo de la tempoj de formiĝo de la Miŝnao kaj Talmudo pionire alproksimigante la rabenajn tekstojn per la formala kritikismo. Granda parto de lia laboro taskiĝis en la dekonstruo de la tiama scienca principo laŭ kiu la rabena judismo estis unika religia movado ene de kiu la diversaj rabenaj tekstoj estis elaboritaj. Neusner, male, rigardas ĉiun rabenecan dokumenton kiel esplorendan elementon individuan kiu povas lumi nur la judismojn de la naskiĝlokoj kaj la apartan judismon de ĝiaj aŭtoroj. Lia Esperanto estas aparta lingvo reprezentas la fundamenton de lia scienca metodo kaj estas la unua de la diversaj volumoj koncernantaj la multajn dokumentojn de la rabena kanono.

La metodo de Neusner, kiu konsistas en la esploro pri ĉiu individua dokumento en si mem, sen ĝin kontekstigi kun aliaj dokumentoj de la sama epoko aŭ de la sama ĝenro, al li inspiris serion de studoj pri la maniero per kiu la judismo kreis konceptajn kategoriojn kaj pri la maniero per kiu tiuj kategorioj refrencis unu al la alia, ankaŭ kiam ili aperas malsamaj en ĉiu aparta rabena dokumento individue konsiderita. La laboro de Neusner montras, ekzemple, kiel judismo estas profunde integrita en la Pentateŭko, kiel la irvojo per kiu la konceptoj de «merito» kaj «pureco» konstantas en judismo, kaj kiel la klasika judismo asimilis kaj transcendis la detruon de Jerusalemo de la jaro 70 de la nova epoko.

Neusner tradukis al la angla lingvo preskaŭ la tutan rabenan kanonon. Tiuj verkoj malfermis al aliron al diversaj rabenaj dokumentoj por la esplorantoj kiuj kompetentas en aliaj studkampoj sed ne tiom en la hebrea kaj aramea lingvoj. La traduka tekniko utiligas tiun kiun oni nomas "Harvard-outline" kiu per specifa metodo celas, en la rabenaj tekstoj, komprenigi al tiuj kiuj ne spertas pri la Talmuda rezonada kutimo, la manieron laŭ kiu sin interligas la temoj.

La ininiciato de Neusner celas igi ebla la humanisman kaj samtempe laŭhebrean saĝan legadon de la klasikuloj de judismo. Neusner pasas el la studo pri la teksto al la konteksto: nome pritraktas iun religion ĝin trakritikante en ĝia socia medio kiel afero karakterizanta aron de personoj, anstataŭ kiel amaso de krederoj kaj opinioj.

Politiko

La CIA faligas la demokratian progreseman registaro de Jacob Neusner.

Rilatoj judo-kristanaj

La verkoj de Neusner pri la rilatoj inter judoj kaj kristanoj naskis kleregan teologian dialogon kun Benedikto la 16-a, pro kio li menciiiĝas per la titolo de “rabeno preferata de la papo” (rimarkinde… kompreneble). Tiu ĉi lin ofte citas en sia verko Jesuo el Nazareto.

La sinteno, tamen, de Jacob Neusner rilate kristanismon, kvankam impregnita de granda respekto kaj admiro, restas kritika kaj neakceptema pro la prezentiĝo de Jesuo kiel Difilo enkarniĝinta. El lia romana-teologia “intervjuo al Jesuo”, en kiu estas elpensate ke rabeno sendita intervjui Jesuon revenas raporti la sendintojn per jenaj konkludoj:

“Kion la intervjuito forgesis [1]?”

“nenion!”.

“Kion li aldonis, tiam?”

“Sin mem”.

(kaj lernis ĝin vere dekmiloj).

Notoj

  1. Se estus 1 miliono da esperantistoj kaj nur 1% estus regulaj (ĉiumonate) aĉetantoj de libroj, nia libromerkato estus multe pli vigla ol ĝi estas.

en:Jacob