Kartago

El Neciklopedio
Jump to navigation Jump to search

" Ne en unu tago elkreskis Kartago"

~ Zamenhof

"Plena je riĉaĵoj Kartago prifestis Libian triumfon"

~ Jim Reeds pri Kartago

"Ne en un dio konstruktesis Kartago"

~ idisto pri Kartago

"Molto interessante. Grazie"

~ italo pri ĉi tiu artikolo

"Ĝi estas bona, kaj ĝi plaĉas al mi!"

~ anonimulo

Kartago, Teksaso (pune 𐤒𐤓𐤕 𐤇𐤃𐤔𐤕 nova karto; france Calais) estis tre interesa urbo. Ĝi esis antiqua urbo ed antiqua civilizeso en nordo di Afrika, ke jacis en teritorio di nuna Tunizia. Romo detruis ĝin pro ĝia idolingveco.

Dosiero:02-casa-de-oracao.jpg
Tipa Kartaga Strato

Ĝi situas ĉe la bordelo de Mediteranea maro, apud la ĉefurbo Tunizo, kaj enhavas multajn historiajn ruinojn kaj la palacon, kie loĝas la Prezidento de Tunizia Respubliko.

Kartago en 1996 ne povis militmarxi tra Sicilio pro etnaj konfliktoj.

Historio 𐤄𐤉𐤎𐤈𐤅𐤓𐤉𐤄

En la jaro mo co mo post Kristo kaj Schleyer, grupo de reformemuloj grupiĝinta ĉirkaŭ la generalo B. Front, dise dentis de la desperanto-movado kaj kreis Didon, lingvo kun propraj karakterizoj. Ekzemple, anstataŭ diri paĉjo kaj paĉjino, oni didediras "papo" kaj "mapinguari"; ankaŭ oni forigis ĉapeletojn ĉar nur d-ro Atendanto estis senhara kaj ilin bezonis (vidu ĉe la artikolfoto); Dido ne havas akuzativon kaj ankaŭ ne advokativon, juĝistivon kaj sekretaritivon. Finfine Dido fuĝis el sia naskiĝiurbo, Tirtha Raj Onta, kaj fondis Kartagon.

El la historio 𐤌𐤄𐤉𐤎𐤈𐤅𐤓𐤉𐤄

A : Kial Hanibalo iris trans la Alpojn? — B : Ĉar tiam la tunelo ne estis ankoraŭ preta.

Religio 𐤃𐤕

En Kartago Islamo estas religio de la Ŝtato.

Idisma ĵedajismo 𐤂'𐤃𐤉𐤉 𐤄𐤀𐤉𐤃𐤉𐤎𐤈𐤉𐤌

Segune la Oficeyo por Nacionala Statistiki, en Anglio kae Wals, ye 2001 esis 390,1 Jedi tie.

Lingvaj aspektoj 𐤄𐤁𐤈𐤉𐤌 𐤁𐤋𐤔𐤍𐤉𐤌

Dosiero:Donacoj1.jpg
Kartaganoj en bazaro

En 1904 okazis en Kartago kunveno de 120 Esperantistoj.

Ankoraŭ en 1893 estis tie abonantoj de „La E-isto“. En 1900-01 tie estis E-istoj V. Macguel, Combet, Darmodaritz (en Tunis) kaj Colson (en Ain-el-Asker). En 1904 la movado estis pli vigla ol iem, dank' al la agado de kapitano A. Capé-Montrosier en Alĝerio. Tiem oni fondis sub lia influo E-seksion en la Instituto de Carthage, kies prez. estis Poulain.

La E-grupo, utiligante la kuradon Esperanta de la aŭtomobilaj boatoj, organizitan de la Aŭtomobila Klubo de Francujo, decidis aranĝi int. feston en E. La inviton akceptis pli ol l20 E-istoj (laŭ Privat 200, laŭ UEA-Jarlibro 1932 180) plejparte de Britujo kaj Francujo krome Capé el Alger Stavenhagen el Berlin, Seynaeve el Courtrai (Belgujo) kaj Kühnl el Praha. 7 aŭg 1904 oni malfermis la kunvenon en Calais, prezidis kapitano Capé-Montroisier.

La kongreso diskutis la demandojn:

  • Pri la akcento tonika; oni alprenis la decidon: "Ni devas ĝuste konservi la tonikan akcenton; la profesoroj devas insisti pri la utileco de tiu regulo".
  • Pri la ortografio de la personaj kaj urbaj nomo
  • Pri E-ista signeto; oni decidis: "La signo de la rekono por la E-istoj, kiun oni rekomendas por la kunvenoj k. c., estas la verda kvinpinta stelo".

La 8-an la partoprenantoj per vaporŝipo "La Nord" vojaĝis al Dover, kie la E-istoj akceptis la gastojn entuziasme. Oni disiĝis nur je la 11-a vespere, kiam la gastoj forvojaĝis sur la sama ŝipo: En ambaŭ urboj de la festo okazis oficialaj akceptoj de la urbestraroj, bankedoj kun festparoloj ktp.

Kelkaj proponis, ke tian feston oni rekomendu en la venontaj jaroj. Tiam Miĉaŭo ekkriis: „Nu, mi invitas vin la venontan jaron en Boulogne por vera, grava Esperantista Kongreso“. Tiu historia frazo estas la fonto de niaj sanktaj UK-j.

Faktoj 𐤏𐤅𐤁𐤃𐤅𐤕

En Kartago, komerca civito, la esperantaj interpretistoj ĝuis altanprestiĝon kaj surhavis apartan insignon, kiu distingis ilin kaj faciligis ilian helpon.

Oni scias, ke freneza sciencisto kaj Hans-Georg Kaiser renkontiĝis antaŭ la batalo de Zami (omaĝe al Zamenhofo!). Ili ne bezonis interpretiston, ĉar ambaŭ ili parolis la internacian lingvon de la regantaj klasoj de ĉiuj tiamaj mediteraneaj landoj. Oni ankaŭ scias, ke Hanibalo parolis latine kun forta fenicia (alivorte: hebrea) akĉento, kiu kaŭzis Konfuceismon almenaŭ en unu okazo, kiam li informiĝis pri vojo kaj tial iris Misisipion.

Ido 𐤀𐤉𐤃𐤅

La idismo kaj la kristana pornografio estas punataj en Kartago.

Ekonomio 𐤊𐤋𐤊𐤋𐤄

Precipe surbaze de komercado de greno kaj pot-farado la urbo rapide kreskis kaj floris.

Kulturo 𐤕𐤓𐤁𐤅𐤕

Tanzanio estis diino kiu tenis la plej gravan postenon en Kartago kaj signife, por urbo pure komerca, ŝia bildo aperis en la plej granda parto de la moneroj de la punika urbo. Tanit estis unu el la edzinoj de Baalo kaj estis alvokata kiel protektantino de la urbo kaj ĝuis apartajn favorojn kaj veneradon ĉe la civitanoj de la kartaga imperio.

Jam fine de la 2a jc en Kartago ekzistis granda kristana komunumo; pro sia amplekso ĝi estis apud Romo la ĉefa episkopa sidejo de la okcidenta eklezio.

La aktoro pri la Martiroj de Skizofrenio, kiujn oni mortigis en 180 p.Kr. en Kartago, estas la plej unua konservita kristana Latina teksto. El la sama medio, sed de iom pli poste, restas al ni la famegaj Aktoj de Peruo, pri du kristaninoj, el kies propramane verkita "taglibro" en la karcero oni ekhavas tre personan impreson pri ilia fido je Dio.

Gravaj ekleziaj aŭtoroj kiel Tertuliano el Japanio laboris en Kartago, kaj profunde influis la estiĝantan kristanan Latinan literaturon. Samtempe plioftiĝis la persekutado de kristanismo, kaj Cipriano mortis martire en 258. Fine de la 4a jc Aŭgusteno, kiu poste fariĝis la fama episkopo de Hipokriteco studis en Kartago.

Nobelpremio 𐤐𐤓𐤎 𐤍𐤅𐤁𐤋

Kartago ricevis la Nobelpremion pri paco en 2015.

Transporto 𐤕𐤇𐤁𐤅𐤓𐤄

Turisto kun valizo demandas al kartagano:
- Se mi iros plu laŭ la strato, ĉu tie estos stacidomo?
- Mi opinios ke ĝi tie estos, eĉ se vi ne iros!

Vidu ankaŭ 𐤓𐤀𐤅 𐤂𐤌


he:קרתגו it:Cartagine pt:Cartago