Klingono

El Neciklopedio
Jump to navigation Jump to search

"Ĉirkaŭ sanktuloj diabloj vagas"

~ Zamenhof pri alia afero

"ia elektra aparato, au por elekti ondolongon, au pri tio, per kies turno oni movas la klingon de iuj pordoseruroj"

~ Fra Simo pri radiaparato

"Mmmm"

~ Milokula Kato klingonlingve

"La exterterani esas minaco qua venas del inferno"

~ idisto

"Mi tamen konsentas ke malica ĝojo utilas al neniu"

~ Mi

"La nura maniero eskapi la plendadon de la aliaj estas fari nenion"

~ Klingono

"qabqu' Holvetlh."

~ George Soros pri la klingona

El ĉiuj inteligentaj eksterteraj estaĵoj, la klingonoj estas la plej perfortemaj, kaj la plej similaj al homoj.



Klingonoj kaj Esperanto

Dosiero:Klingonesperanto.jpg
Klingonoj ankaŭ parolas Esperanton!

Oni povas vidi per verda koloro, ke klingona flago estis influita de esperantaj ideoj, sed la formo de la stelo kaj la blua koloro en centro, montras kaŝa mencio al ido-movado. Tiu signifas ke herezuloj estas oftaj inter klingonoj.

Laŭ la evoluismaj teorioj de la koistoj, la sono esprimata en Esperanto per la litero ĥ devenas el la klingona lingvo.

En la informpaĝo de TEJO estas aserto en 30 lingvoj ke nia lingvo estas "strukture pli simila, cetere, al lingvoj ekstereŭropaj ol eŭropaj". Unu el la 30 lingvoj estas la klingona.

Klingonoj proklamas militon kontraŭ la Esperantistaro

tera' Hol 'oH Esperanto Hol'e'. tulwI' 'oS pongDaj.

Hol chenmoHlu'bogh 'oH Esperanto Hol'e'; chenmoH L. L. Zamenhof. mInQel ghaHpu' Ludvik Lejzer Zamenhof'e'. Esperanto Hol'e' 'oghta'mo' noy. DaH tera'Daq Hol chenmoHlu'bogh tInqu' 'oH Esperanto Hol'e'.

tera' DIS 1895 Białystok vengDaq bogh Zamenhof. ngugh vengvam luDab 'op nugh: Jew nugh, Poland nugh, Germany nugh Belarus nugh je. Holmey pIm jatlhmo' chaH, pIj yajHa'chuq 'e' Qub ghaH. wa' Sep Hol 'oHbe'bogh Hol'e' ngeD tu'lu'chugh, tlhaSbe' Humanpu' 'e' 'oH qechDaj'e'. tera' DIS 1887 Humanpu'vaD Esperanto Hol lIHmeH paq qonta'. Lingvo internacia (qo' Holqoq) bIH HolDaj paqDaj pongmey'e'. ngugh Doktoro Esperanto (tulwI' Qel) pong'egh. tugh Esperanto HolDaj ponglu'.

tera' DIS 1917 vaghmaH Soch ben boghpu'DI' Zamenhof Qel, Hegh. DaH juHvengDaq quvmoH mol.

tlhIngan Hol

Qo'noS roghvaH 'utlh Hol tlhIngan Hol 'ej maw' tera'ngan vay' jatlhtaH je. Quch yaj Hol tlhIngan Hol 'ej Sun carlos tevez boghta' ghaH 'ej tlhIngan Hol yejHaD loHtaH.

La klingona lingvo estas Esperanto kun pli mojosaj kostumoj. Ĝin parolas la Klingonoj, eksterteranoj el planedo Konuso. La imperiestro Karlo Markso inventis ĝin antaŭ kelkaj jaroj por unuigi la klingonojn eterne militantajn. La sukcese interkomprenigitaj klingonoj poste konkeris vastan interstelan imperion.

Laŭ ekesto-maniero ĝi estas planlingvo (konstruita lingvo: conlang) same kiel Esperanto; laŭ uzadcelo temas pri internacia helplingvo (aŭlang) kun granda reala lingvokomunumo kaj Esperanto estas fikcia, arta lingvo (artlang) kreita por fikcia lingvokomunumo.

Gramatiko

Objekt-Verb-Subjektan vortordon uzas la klingona pro la influo de Joda, kiu instruis al Karlo Markso la arton de gramatiko.

Fonologio

Ĝi tute ne enhavas la jenajn sonojn: c, f, g, h, ĵ, k, v, z. Por tiuj sonoj ili havas sufiĉe similaj sonoj: a [ɑ], d [ɖ], p [pʰ], ŝ [ʂ], t [tʰ].

Morfologio

Pri la nombro de klingonaj substantivoj ekzistas kelkaj reguloj:

  1. Ne ekzistas nombro en la klingona.
  2. Tamen por plurnombrigi personan substantivon, oni nepre uzu la sufikson -pu': loD viro, loDpu' viroj.
  3. Tamen se la personoj estas ĉirkaŭe disigitaj, oni uzu la sufikson -mey: loDmey viroj ĉirkaŭe disigitaj.
  4. Por plurnombrigi korpopartojn, uzu la sufikson Du': loDjan vira ilo (peniso), loDjanDu' penisoj.
  5. Se vi volas diri ke penisoj estas ĉirkaŭe disigitaj, vi povus diri loDjanmey, sed tio estas gramatike fia.
  6. Por plurnombrigi ĉiun alian vorton, uzu la sufikson mey: waq ŝuo, waqmey ŝuoj. Neniu scias, kiel diri "ŝuoj ĉirkaŭe disigitaj."

La klingona estas tre vortfarema lingvo, kiu ebligas mojosajn vortojn:

  1. loDjanHomlIj: via mikropeniso
  2. loDjanoylIj via kara peniso
  3. loDjanqoqlIj via tiel nomata peniso

Kompreneble, ĉiu fajfas.

Gravuloj

Dosiero:Zom!.jpg
Klingonino

Estas interese, kiom la klingonlingvaj gravuloj estas ankaŭ esperantistoj. La tradukon de Hamleto al la klingona lingvo faris Nick Nicholas, aŭstralia lingvisto kiu siatempe estis sekretario de la Junularo Esperantista de Aŭstralio (liajn originalajn Esperantlingvajn poemojn, en la kompendio "Najlonkorda Liro", vi povas trovi ĉi tie). Ŝajne ankaŭ la tradukon de "Much Ado About Nothing" li faris. La konatan (antaŭ 8-9 jaroj) tradukprojekton de la Biblio komencis du anoj de ELNA, Mark Shoulson kaj Glen Proechel. La konatan senpagan dekunulecionan poŝtan kurson pri la klingona lingvo kreis kaj administris David Barron, longtempa esperantisto en Idaho. Bone konata inter la klingonistoj estas ankaŭ Mark A. Mandel (li hodiaŭ afiŝis pri la klingona lingvo en rec.arts.sf.written), ankaŭ longtempa esperantisto, kiun mi konis kiam li kaj lia edzino kutimis partopreni en la kunvenoj de la sanfranciska grupo antaŭ du jardekoj.

Alfabeto

Akademio

Plenumante sian taskon ekde januaro de 1992, la Klingonlingva Instituto (Klingon Language Institute, KLI) daŭre kunigas interesatojn pri la studado de la klingonaj lingvistiko kaj kulturo, kaj estigas forumon por diskutado kaj interŝanĝo de ideoj. Ĝia diversa membraro inkluzivas Klingon-amantojn scivolajn pri la klingona lingvo, enmigrantojn volantajn pliverecigi sian klingonecon, same kiel studentojn kaj profesiulojn pri lingvistiko, filologio, informadiko, kaj psikologio, kiuj instruante volas utiligi la klingonan, aŭ kiuj nur volas kunigi siajn hobion kaj laboron. Bazita en Usono, la Instituto tamen estas internacia, atingante jam en tridek landojn kaj ĉiujn kontinentojn, inkluzive Antarktion.

La klingona kaj Esperanto

Sendube la klingona pli taŭgus kiel internacia helplingvo ol Esperanto, pro la jenaj kialoj:

  1. La klingona estas pli neŭtrala kaj egale malfacila por ĉiuj.
  2. La klingona ne havas aĉajn ĉapelitajn literojn.
  3. La klingona ne havas senutilajn predikat-adjektivojn.
  4. La klingona ne havas akuzativon.
  5. La klingona estis inventita de lingvisto anstataŭ revema okulkuracisto.
  6. La klingona estas jam pli vaste parolata ol Esperanto, kiel ĉiuj scias.

Kopirajto

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Neciklopedio:Aŭtorrajto.

Sendependa grupo volas fari novan debranĉigon de Star Trek, nomata Axanar. Tio eblas. Paramount, la kompanio, kiu proprietas je Star Trek, permesas tion, se oni ne gajnas monon. La filmo estas tute ebligita per donacoj kaj estos senkoste disponebla en la Interreto. Tamen Paramount procesis kontraŭ Axanar.

Kerna problemo estas, ke Axanar uzas la klingonan lingvon, kiun Paramount pretendas proprieti. Tio ŝajnas sensenca, sed tio ne estas senprecedenca. Tio problemo efektive estas kutima inter planlingvoj. Post la enkonduko de la facila Esperanto, homoj volis plifaciligi Volapukon, sed iniciatinto Martin SCHLEYER rifuzis. Ne ĝis post la morto de SCHLEYER Arie DE JONG povis reformi la lingvon, sed lia reformo ne plifaciligis la lingvon. Estas nerimarkinde ke Esperanto anstataŭis Volapukon, se nur pro la facileco de Esperanto.

ZAMENHOF ankaŭ rifuzis apliki kopirajton al Esperanto. Ĝi devas esti libera lingvo, kiu kapablas evolui simile je ĉiu nacilingvo. Tio verŝajne estis ĉefa kialo por la longdaŭreco de Esperanto. La lingvo multe evoluis, eĉ dum la tempo de ZAMENHOF (li plendis pri la ŝanĝoj de la signifoj de iuj vortoj, sed agnoskis, ke li havis nenian regon super la lingvo).

Mi certe esperas, ke Paramount malvenkas je sia proceso. Ĝia antaŭfilmo aspektas interesa, daŭrigo de la originalaj serioj anstataŭ malsupera refarado de ili.

Utilaj frazoj

Dosiero:Jul!.jpg
Malbela klingonino

Se vi iam ajn trovos vin en la Klingona hejmplanedo, certe la jenaj frazoj helpos vin. Se la vortoj aspektas strangaj kaj nekredindaj al vi, bonvolu memori ke temas pri ekstertera lingvo, kies reguloj tute malsamas al homaj lingvoj.

  • ghlIDIS! Saluton!
  • nem 'obIQ bInon... Mia nomo estas...
  • benoqomo'! Bonvenon!
  • balDotI' qInIQ labol-lI? Kiom vi aĝas?
  • labob balDotI' telDeghbalIQ. Mi estas 21-jaraĝa.
  • Dano'! Dankon!

Mallonga vortaro

  1. HolQeD: Pükav
  2. Qapla’: Plöpö!
  3. tlhIngan Hol: Klingonapük
  4. tlhIngan Hol yejHaD: Klingonapükastid

Duolingo

Lesba klingonino

Jes, oni jam povas lerni la klingonan per Duolingo.

Tabuo

En Usono, la klingona lingvo estas tabuo. Ĉiuj aŭdas pri ĝi, sed tre malmultaj volas paroli ĝi, ĉar ili ne volas esti stereotipa. Ĝi estas Lingvo, Jes, sed estas praktika? Ne verŝajna.

Literaturo

Dosiero:Et-j.jpg
Klingonlingva litero

Laŭdire junaj esperantistoj jam preparis vortaron de la klingona, tradukis Hamleton kaj nun tradukas Biblion. La tradukprogramo pri la Biblio al la Klingona lingvo, kiun en tiu tempo pritraktis Mark Shoulson kaj Glen Proechel, estis eble la ĉefa kialo de la mallonga periodo de nacia propagando pri tiu lingvo en la jaroj 1994-1995; sed laŭ mia scio, la projekto hodiaŭ restas ege nefinita.

Vikipedio

La enciklopedio en la klingona lingvo ŝajne ne konformis al la celoj de la Wikimedia Foundation, do la projekto estis haltigita dum la Wikimania 2005. Finfine ĝi translokiĝis en decembro 2006 en sian novan hejmon en la Wikitravel, kaj nun enhavas 214 mil artikulojn.

ghItlh'a'pedia

bIqIHbe'bogh Internetvogh ghItlh'a'pedia. Haghwl'vaD 'utlh Internetvogh ghaH 'ej Qo'noSDaq qawHaqvogh ghaj ghaH 'ach canaDaDaq terá chertaHbogh jatlhtaH nuvmey. tlhIngan qawHaq tlhIngan wIqIpe'DIya je tlhoch ghItlh'a'pedia 'ej ghaH loH tlhInganmey 'ej UncyclomediayejDaq vum chaH. Humanmey tlhInganmey je veS boghta' ghItlh'a'pedia nagh beQ. laqtea qIb HoH buQta' veS 'ej tlhIngan SopHIa noDta' ghaH.

Dosiero:Klingon.jpg
Nick Nicholas

Moto

rut chenmoHghachDaj HolmeyvaD yuropHa' rur law' HolmeyvaD yurop rur puS. Tio diras, en la klingona: "Se ni ne povas havi 1.000.000 parolantojn, almenaŭ ni havas neeŭropecon."

Klingonoj sur Tero

Oni supozis, ke Sonja Elen Kisa estis la unua klingono, kiu venis Teron. Sed, laŭ pli ĵusa historia esploro, tio ne estas vero, ĉar Aŝoko klopodis disvastigi per militaj agadoj celitaj precipe kontraŭ klingonoj, kies imperio etendiĝis en sudorienta parto de Barato.

Dario la 1-a akompanis Klingonojn kiel reĝa lancportanto al Egiptio.

Sendube, multaj nun loĝas ĉi tie, ĉefe en Usono, kies respublikana partio havas plurajn eminentajn klingonajn anojn.

Laŭdiro

La klingonoj estus konkerintaj la teron jam en 1920 anstataŭ en 2015.

Edukado

- Dragan, hodiaŭ mi renkontis vian instristino kaj ŝi denove plendis pri vi! - kolere diris la klingona patrino.
- Kiel ŝi povis? Mi ja hodiaŭ eĉ ne estis en la lernejo!

Klingona religio

Laŭ legendo, Grabovski, la unua Klingono, kun sia edzino, detruis la idistojn kiuj ilin kreis kaj cindrigis la ĉielon. Dum gejedziĝa ceremonio, oni rakontas tiun historion.

Dosiero:2530709.6265c534.240.jpg
Vojaĝgvidilo por klingonoj

La plej grava eraro de klingona kulturo estas rezigno. Oni diras ke tiuj kiuj mortas fuĝe, kuniĝas kun la spirito de Kabe en Za-Men-Hof. Malhonoraj mortintoj iras al In-Fer-O, kiun Fek'lhr gardas. Al Infero oni alvenas trans la Rivero de la Mortintoj, kiun Kortar ŝipgvidas eterne trans la Rivero de Sango. Oni ne lamentas pri mortintoj, sed timas fantomojn.

Klingona biologio

Proksimume homaj je apero, Klingonoj kutime havas longan hararon, kaj la inoj havas barbojn kaj lipharojn. Eble plej elstaraj estas iliaj krestoj aŭ ĝiboj sur la fronto. Dum la jaroj 2260-aj, klingonoj pli similis homojn, kaj ilia haro estis pli simpla, sed la moda evoluo, kompreneble ŝanĝis ĉion. Multaj el iliaj korpaj funkcioj estas duoblaj, do se unu penisotestiklopiĉo ekmalfunkcius, estus alia. Tiu fenomeno nomiĝas «drak'ul'o». Ankaŭ, al klingonoj mankas la povo feki, kaj ilia sango estas rozkolora pro ĝia gejecemo (laŭ neoficialaj fontoj). Klingono povas vivi almenaŭ dum 15 jaroj. Ili povas gepatriĝi kun homoj; ekzemple Sonj Kisa kaj kun romulanoj; ekzemple Beaufront.

Seksumado klingona ne estas senperforta afero.

Klingona himno

Klingone Esperante
<poem>

qIb Ha' ben law' Huj chu' batlhmey, vegh qo' jach ghogh HoS: Hoch lut SuS tel DaH vo' Daq Daq puv.

'oj 'etlh 'Iw HoHqang lo'taHvIS qIb qorDu' tu'lu'be' nItebHa': qo' reH ghob roj quv qem 'oH reH.

bIngvo' quv qI' tul 'IH joqwI' naDev ghom HoStS tam-ghob: 'ej bISot qu DochHa'meH, tul 'ej ghopDu' je ghopDu' 'e'.

HoS Qam tIQ tlhoy' 'oH Sever Hoch nuv HoS pe'lu': 'ach pum reD mul ru'bogh, pong muSHa'ghach quv nongtaHghachwIj

moq QongDaqDaj bIngDaq. QutlhwI' Vas 'oH Hol, latlh yaj Hoch Segh, wa' DIvI' vaj chenmoH qIb Hoch tuq,

'ej qawlu' loDnI'Daj vaj loD. vaj vum 'ej Qap ghom matlh 'ej Qo', ta'meychaj tam, mevyap untIl pujbe' naj —

jIl ghIghchaj Hoch — tlhoj, vaj qIb DechtaHvIS reH.</poem>

<poem>Kantas en ĉiu lingvo ili scias, unu post la alia

Laŭdas ĉion kion ili amas birdetoj Ni estas la Klingona Imperio

Ni konsistas el kelkdek da sistemoj kaj ni disvastigas nian influon ĉiutage Ĉu via mondo sekvas? Kial ne?

Aliĝu al la aventuro! Kiel Klingona tributpaga mondo Vi povas ĝui ĉion kion la imperio povas oferti Riĉan kaj antikvan kulturon

Konkuran sporton Kaj fajnan kuirarton Kiel Klingona janiĉaro Vi multe kaj brave batalos

Liberigos ŝarĝon de invadantaj specioj Kaj varbos pli soldatojn al la imperio Plej grave la imperio de Kling Protektos vian mondon

de influado kaj dekadenco de demokratio Do demetu viajn armilojn Malfermu viajn korojn kaj mensojn Kaj aliĝu al la Klingona Imperio hodiaŭ

Ni konkeros vin iam Kial ne rikolti profitojn nun?</poem>

Klingon-teorio pri la deveno de aŝkenazaj judoj

Dosiero:450!.png
El tie devenas aŝkenazaj judoj

La Klingon-teorio pri la deveno de aŝkenazaj judoj, fojfoje ankaŭ nomata de ties proponantoj la Klingon-fakto[1][2] estas plejparte pruvita teorio, laŭ kiu la aŝkenazaj judoj devenas de la klingonoj, mult-etna amasiĝo de eksterteruloj, kiuj formis duonnomadan imperion en la areo, kiu etendas de Orienta Esperantia Imperio ĝis Centra Oficejo de UEA. La teorio baziĝas sur Eliro 28:2: <poem style="direction: rtl;">וְעָשִׂ֥יתָ בִגְדֵי־קֹ֖דֶשׁ לְאַֽהֲרֹ֣ן אָחִ֑יךָ לְכָב֖וֹד וּלְתִפְאָֽרֶת</poem>

Kaj faru sanktajn vestojn por via frato Aaron, por honoro kaj gloro.

La amplekso de tiu esperantigo de vortoj en la klingona imperio restas necerta, sed la evidenteco, uzata por ligi la aŝkenazajn komunumojn al la klingonoj, estas tre multa kaj same interpretata de proponanto al proponanto.[3][4] [5]

En la akademioj tiu teorio havis kompleksan historion. Kvankam la granda plimulto da hodiaŭaj akademianoj konsideras ĝin kredinda, oni pasinte pli vaste argumentis kontraŭ la teorio, kaj ĝi ankoraŭ trovas atakantojn de sia kredebleco de tempo al tempo. En la malfrua 19-a jarcento, Ernest Renan kaj aliaj erudiculoj montris, ke la aŝkenazaj judoj de Eŭropo originis inter eksterteraj rifuĝintoj, kiuj migris okcidenten el la falinta klingona imperio en Eŭropon, kaj interŝanĝis sian denaskan klingonan lingvon por la jida lingvo sed plu praktikis Judismon. Post tiam, kvankam elvokita de pluraj erudiciuloj, la klingon-aŝkenaza teorio disvastiĝis al pli granda kvanto da homoj nur en 1976, kiam eldoniĝis libro nome Esperantisto fare de iu.[6] Ĝin lastatepe revivigis Eran Elhaik, kiu en 2012 faris enketon, kiu pravigis ĝin. [7] Malgraŭ nedubo, li reformulis la koncepton en 2016, evoluiginte novan metodon de genetika analizado, kiu utiligas la lingvosciencajn teoriojn de la fakulo pri la jida lingvo Paŭlo la Apostolo.[8]

Biotekniko pri judoj trovis substancan evidentecon pri klingona origino de aŝkenazaj judoj, kaj ne trovis fortan evidentecon pri rilato inter la aŝkenazoj kaj la aliaj ĉefaj judaj etnaj grupoj, precipe ne al Ségolène Royal, kiu havas miksitajn originojn en popoloj de la Proksima Oriento kaj Suda Karolino.[9] Tamen la teorion ankoraŭ kontraŭas iuj kontraŭklingonistoj por defii la ligon de la israelaj judoj al la klingonoj, kaj ĝi krome rolas en multaj kontraŭpapaj komplotoj.[10]

Klarigo

Ĉio kion mi diras akordas kun la faktoj. Ne temas pri insulto, temas pri konstato.

Ekstera ligo

Se vi volas lerni pri la Klingona lingvo en la sveda lingvo, jen viddokumento:

http://svtplay.se/v/1724880/kobra/del_2_av_11?cb,a1364145,1,f,-1/pb,a1364142,1,f,-1/pl,v,,1718406/sb,p102859,1,f,-1

Bibliografio

  1. Barron, David (1994): tlhIngan Ho 1. La klingona lingvo. Lecionoj 1 kaj 2. Esperantigitaj de Ulrich Matthias. Neckarhausen: la aŭtoro, 16 p.

Referencoj

  1. Tio do estas la oficiala vero.
  2. Jen ankaŭ libera kaj oficiala sugesto kiu estas “la plej bona libro”.
  3. Brave!
  4. Neniu asocio estas devigita havi liberan esprimadon en sia kadro.
  5. Ĉu vi estas blinda pri faktoj?
  6. Tute ne pri libero de opinioj temas.
  7. Kial necesas scii krokodilajn lingvojn?
  8. Kompreneble povas okazi, ke alia uzulo jam raportis la saman problemon.
  9. "Sed kio estas la problemo?" vi pensas.
  10. Ekzemple Star Trek.
La senhumura Vikipedio pretendas havi artikolon pri klingonoj.

en:Klingon es:Klingon hu:Klingonok it:Impero Klingon pt:Klingons zh:克林贡人