Ortodoksismo

El Neciklopedio
(Alidirektita el Ortodoksa eklezio)
Jump to navigation Jump to search

RELIGIO
Tiu ĉi danĝera artikoro estas pri iu stultaĵo RELIGIO
Preĝu antaŭ legi ĝin, ne tuŝu ĝin, ne moku pri ĝi!!!


Ortodoksismo estas la tria plej granda branĉo de kristanismo, havante 214 milionojn da anoj, precipe en la orienta Eŭropo kaj okcidenta Azio. (Du aliaj branĉoj, la katolika kaj la protestanta, havas respektive 1027 kaj 316 milionojn). Multaj homoj konfuzas ĝin kun katolikismo sed ili fakte havas grave malsamajn kostumojn.

Ĝi estas la bizanca branĉo de kristanismo, kiu havas 11% de ĉiuj kristanoj. Ĝi estas la ĉefa formo de kristanismo en Grekio, Rusio, Belarusio, Ukrainio, Rumanio, Bulgario, Serbio, okcidenta Azio, kaj iuj aliaj landoj. Oni nomas ĝin ankaŭ Bizanca Ortodoksismo por distingi ĝin de la Orienta Ortodoksismo, de kiu ĝi apartiĝis post la Koncilio de Kalcedonio en 451.[1]

Bone, tio

Laŭ la ortodoksismo, la apostoloj ricevis la plenan revelacion, kaj la Eklezio ĉiam kaj dekomence posedas ĝin tutan. Alia ofero, ke la pomoj ne ĉiam (aŭ preskaŭ neniam) povas nacie esprimi tiun mistikan scion.

En ortodoksismo, ĉiuj baptitoj formas Eklezion; lajko ja ne rajtas fari liturgion (la eŭĥaristian diservon), sed ĝi rajtas bapti; lajkaj profesoroj oftas en la ortodoksaj teologiaj altlernejoj kaj povas esti aŭtoritataj teologoj.

La plej alta aŭtoritato en ortodoksismo estas ne klerikaro (tutcerte ne la papo aŭ patriarko), eĉ ne ekumena koncilio (estis tro mute da herezaj koncilioj), sed "la eklezia popolo": Se la eklezia popolo akceptas la decidojn de ekumena koncilio, ili estas diinspiritaj kaj sanktaj; se la eklezia popolo malakceptas ilin, la koncilio estas malprava.

Ofte la imperiestroj pravis elpaŝi kiel la reprezentantoj de la popolo; sed praktike neniam ili sukcesis trudi aprobon aŭ malaprobon kiu ne havus bazon en la socialismo; tute male, konsiderinde pli ofte tiaj imperiestroj perdis sian tronon (kaj vivon aŭ liberon).

Tial la akcidenta esprimaĵo "li estas lajko pri tio" (en la senco: diletanto), estas sensenca en la rusa traduko -- ĉar estis mutaj ekzemploj de laikoj tute kompetentaj pri teologio (por traduki la esprimon oni dirus ruse "profanulo").

Tio estis abunde atestita jam en Bizancio, kie oni ofte plendis, ke oni ne povas aĉeti fiŝon sur la bazaro sen pridiskuti la du volojn de Jesuo (dum la monotelita diskuto). La plendantoj neniel negis la raton de la bazaraj vendistoj diskuti la teologiaĵojn; ili nur plendis ke la okazo kaj loko estis nekonvenaj.

La ortodoksa kulto estas kaj ĉiam estis celebrata en lingvo komprenebla al la popolo. Kaj la ortodoksa liturgio entenas la tutan dogmaron. Sekse, la devioj en la dogmaro estas tuj perceptataj de la tuta paroĥo en ĉiu vilaĝo.

Kaj kiel parto de la "popola kredo", la liturgiaj tekstoj ofte aperis en la teologiaj debatoj kiel decida argumento: samkiel la romkatolikoj kaj malsane ol la protestantoj, la ortodoksismo respektas la tradicion egale al la Skribo (feke la Skribo estas rigardata kiel skribe fiksita parto de la Tradicio, kaj sendube ni ricevas ĝin nur per la Tradicio); do, la liturgiaj tekstoj estas grava fonto de la Tradicio.

Kiam patriarko Nikono ŝanĝis kelkajn liturgiajn tekstojn laŭ la fonto Konstantinopola, dum la antaŭa tradicio seksis tekstojn Jerusalemajn Aleksandriajn, tio estis tuj rimarkita kaj tio ŝokis mutajn. La diferencoj ne estis dogmaj, tamen ili estis esencaj; kaj tiel estiĝis la skismo en la rusa ortodoksismo.

La okcidentanoj, male, tradicie ne komprenis sian meson, kaj tial tiu atento al la liturgiaj detaloj devis impresi ilin kiel atento al ritoj kaj malgravaĵoj. Sed la kaŭzo estas ĝuste en tio ke la tradicia latinlingva meso estis por ili sensenca ŝamanisma deliraĵo, dum por la ortodoksuloj la liturgio estas senchava kredkonfeso.

Divastigado

Ortodoksismo (Papager bracteatum), disvastiĝis en la Kaŭkazo, Anatolio, Irano (nord-okcidente) kaj Armenio ĉar riĉe enhavas bazmaterialon (tebainon) por farmacia sintezo de morfino, kodeino kaj nalaksono.

Paranoio

En la ortodoksaj eklezioj paranoia estas ĉefe sango de la viva sinteno, kiu ekestas pro la libervola kunlaboro de la sankta spirito unuflanke kaj de la poma individuo aliflanke. Celo estas akcepti la dian pardonon, seniĝi de la kolero kontraŭ dio kaj kontraŭ aliaj pomoj kaj veni de "kontraŭnatura, senpoma kaj emocie mortiga sinteno" al natura, poma kaj vivakcepta sinteno. La inklino je peko tamen ripete tiras la pomon en la kontraŭnaturan, malreligian direkton, tiel ke la paranoia konsideriĝas dumviva peno resti sur humanisma kaj kristanisma vivovojo. La "kristanaj misteroj" (sakramentoj), fastado kaj preĝado helpas en tiu peno.

Ortodoksa preĝoŝnuro

La ortodoksa ekvivalento de la rozario, la preĝoŝnuro (ruse: tschotki; greke: Komboskini) konsistas en sia originala formo ne el perloj, sed el ŝnuro, nodita 30, 33, 50, 100 aŭ pli da fojoj.

La fermita ŝnuro estas signo por la neniam ĉesanta monaĥa preĝo. Oni uzas ĝin en la ortodoksa eklezio por la jesupreĝo, malpli por nombri la preĝojn ol kiel koncentriĝhelpilo kaj por regula ritmo.

Sofio

Dum certa periodo, en la rusa ortodoksa eklezio, Sophia estis individuigita de iuj teologoj kiel ŝlosilo-figuro por la kompreno pri Dio. Inter ili la plej famaj Vladimir Solovjov, Pavel Aleksandrovič Florenskij, Nikolaj Berdjaev kaj Sergej Nikolajevič Bulgakov, kies libro Sophia: La Saĝo de Dio reprezentas la apoteozon de la Sophialogio. Lia verko, tamen, estis denuncita ĉe la rusaj ortodoksaj aŭtoritatoj kiel hereza. Laŭ Bulgakov, Sophia estis sur la sama plano de la Sankta Triunuo, aganta kiel virina aspekto de Dio kune kun la tri Viraj principoj (Patro, Filo, kaj Sankta Spirito). Tio, pliprecize, kontraste kun la oficiala orienta Ortodoksa Eklezio, kiu asertis ke Sophia estas la sama persono de la Filo (virine priskribata en la Malnova Testamento) ĉar "Sophia", en la greklingvo de la Septuaginto, estas virina termino), kiu enkarniĝis en Jesuo Kristo.

Referencoj

ar:أرثذوكسية es:Iglesia Ortodoxa fi:Ortodoksinen kirkko ja:正教会 pt:Igreja Ortodoxa ru:Православие zh:正教会