Parapsikologio

El Neciklopedio
Jump to navigation Jump to search

AVERTO

Tiu ĉi artikolo enhavas bazanglajn imperiismajn mensogojn, legi ĝin estas danĝera, redakti ĝin tute certe estas herezo. Vi estu forigota de via Esperanto-asocio pro tio!
For fiaj angloparolantoj!



" Ne batas bastono sen persono"

~ Zamenhof pri parapsikologio
Runes.jpg

"Pensoj iras trans limo sen pago kaj timo"

~ Zamenhof pri metapsikio

"Kial vi faras tiajn implikajn demandojn?"

~ Teroristo

Parapsikologioparapsikiko (bonalingve transmensa scienco) laŭ la Parapsychological Association de Usono, estas “... la scienca fako kiu studas la sentajn kaj movajn interagojn, kiuj, ŝajne, ne estas mediaciataj de iu konata fizika meĥanismo aŭ aganto”. Ĝi okupiĝas pri formoj de percepto kiuj okazas sen partopreno de percept-organoj de homo. Parapsikologio okupiĝas pri esploroj de telepatio, telekinezo kaj ekstrasensora perceptado. La parapsikologiaj fenomenoj estis objektoj de longa esplorado far la metapsikio en la fino de la deknaŭa kaj komenco de la dudeka jarcento.

Ĝenerale parolante tio estas scienco pri malfacilaj fenomenoj aŭ neeblaj al klarigo per naturleĝoj, aŭ alie parolante tio estas scienca esplorado fenomenoj, rekonantaj ĝenerale por transpaŝinta post la limo de efektiveco. Termino parapsikologio estis enkonduka tra psikologo M.Dessoir en 1889, cele defino sfero de esploradoj koncentrantaj fenomenoj nome strangaj.

Metapsikio

Metapsikio estis la unua granda paŝo ekstudi laŭ strikta scienca vidpukto la fenomenojn kiuj karakterizis Eŭropon kaj Usonon ekde 1850. Ili estis la t.n. neo-spiritualismo, kiam la ĝenerala popolo kredis ke spiritoj de mortintaj homoj komunikiĝis per movado de objektoj, sonoj kaj inkluzive per vivantaj homoj, nomataj mediumoj.

La komencintoj de tiuj unuaj esploroj estis la Kambriĝaj akademianoj H. Myers, Edmund Gurney kaj Sidgwick, kiuj fondis la faman SPR-n - Society for Psychical Research (Socio por Psiĥaj Esploroj). Ilia intenco estis rigore kaj science esplori la fenomenojn, studante la atestojn kaj praktikajn seancojn, faritaj de la mediumoj. Tiam ili trovis ke multaj aliaj fenomenoj ekzistas kaŭzitaj per nenormalaj homaj kapabloj. La tiamaj mediumoj fariĝis do PSI-agantoj (tiuj kiuj agas per psiko). Ekde tiam, la SPR-membroj kolektadis ĉiujn historiojn, atestojn, evidentojn ktp kiuj povus esti analizita rigore.

La unua granda verkaĵo publikigita de tiu Socio estis "Phantom of the Living" (Fantomoj de la Vivantoj), rezulto de ilia esploro pri testimonoj. SPR ankaŭ publikigis konstante sian ĵurnalon (Journal of Society for Psychical Research) kaj alia publikaxjo kiel Proceedings of the Society of Psychical Research, kiuj ekzistas ĝis hodiaŭ.

Metapsikio baziĝis sur la atesto de sciencistoj, kiam ili restis en seancoj de mediumoj. Membroj de SPR ofte kunordigis seancojn kun mediumoj, kaj provis kontroli ĉiun eblecon je fraŭdo, por atesti tiu mediumo estas vera aŭ ne. Tiam, SPR nur kolektis membrojn kiuj interesiĝis atesti la veraĵon malantaŭ la vualo de intrigoj kaj malveroj. La seancoj estis rigore kontrolitaj, ĉar oni katenis la mediumon en la seĝo, kontrolis liajn brakojn kaj piedojn, esploris la ĉambron, cele malkovri kaŝitajn truojn per kiuj oni povus kaŝi aferojn por produkti "fenomenojn", ktp.

Tiam, iom post iom, multaj mediumoj estis senmaskigitaj, dum aliaj restis misteraj, pro siaj fenomenoj. La konstanta serĉado de fraŭdoj kaj veraj mediumoj karakterizis la Metapsikian periodon, kaj ĝi elstariĝis per la publikado de Traktato de Metapsikio, verkita de la Nobel-premiito Charles Richet. Joseph Banks Rhine inkludis la statistikan metodon konfirmi la ekzistadon de supernaturajn fenomenojn. Tiam, la klasika Metapsikio, bazita sur esplorado de trompo kaj vero en mediumaj seancoj finiĝis, kaj la laboratoriaj eksperimentoj, en rigoraj kontrolitaj ĉambroj, komencigis la novan eraon de esploro de la fenomenoj.

Objekto

La Parapsikologio pristudas la putan pelton de la plej perpleksa prizono kaj priokupiĝas pri partaj pistoj de la putino, kiujn pravas projektoj de partaj prezencoj, sed ilin pristudas praaspekte de pio.

Mediumo

Mediumo estas homo, kiu, laŭ la spiritisma doktrino, havas la kapablon servi kiel peranto inter la homoj kaj la spiritoj de la mortintoj.

La mediuma kapablo apartenas al la organismo; ĝi estas sendependa de la moralaj kvalitoj de la mediumo, kaj oni ĝin trovas elvolviĝintan en la plej malindaj same kiel en la plej indaj. Sed ne same estas la prefero donata de la bonaj Spiritoj al la mediumoj. La bonaj Spiritoj komunikiĝas pli au malpli volonte per tia au alia mediumo, laŭ sia propra simpatio al ties Spirito. Kio formas la kvaliton de iu mediumo, ne estas la facileco per kiu li ricevas la komunikaĵojn, sed lia kapablo ricevi nur bonajn komunikaĵojn kaj ne fariĝi ludilo de ventkapaj kaj trompemaj Spiritoj.

Se la mediumoj morale pli malperfektaj kelkafoje ricevas tre bonajn komunikaĵojn, kiuj povas veni nur de bonaj Spiritoj, kion oni malprave miras, ĝi estas ofte en la intereso de la mediumo mem, por doni al li saĝajn avertojn. Se li ĉi tiujn ne profitas, li estas plej kulpa, ĉar li skribas sian propran kondamnon. Dio, kies boneco estas senlima, ne povas rifuzi helpon al tiuj, kiuj plej bezonas ĝin. Aliflanke, kiam la bonaj Spiritoj volas doni instruon utilan al ĉiuj, ili uzas la instrumenton, kiun ili havas ĉemane; sed ili ĝin forlasas kiam ili trovas alian, kiu estas al ili pli simpatia, kaj kiu profitas el la ricevataj lecionoj. Kiam la bonaj Spiritoj eliras, la malsuperaj Spiritoj, senzorgaj pri moralaj kvalitoj, kiuj ĝenas ilin, havas la kampon libera. El tio rezultas, ke la morale malperfektaj mediumoj, kiuj ne korektas sin, frue aŭ malfrue estas predo de la malbonaj Spiritoj, kiuj ofte ilin kondukas al la ruino kaj al la plej grangaj malfeliĉoj en chi tiu sama mondo. Koncerne ilian kapablon, kiu estis bela kaj tia restus, ĝi unue perversiĝas pro la forlaso fare de la bonaj Spiritoj kaj fine perdiĝas.

La plej meritaj mediumoj ne estas en ŝirmejo kontraŭ mistifikoj de trompemaj Spiritoj; unue, ĉar ne ekzistas persono sufiĉe perfekta por ne havi ian malfortan flankon tra kiu li povus malfermi enirpordon al malbonaj Spiritoj; due, kelkafoje la bonaj Spiritoj tion permesas por ekzercigi la juĝadon, instrui distingi la veron el eraro kaj vigligi malkonfidon, ke oni nenion akceptu blinde kaj sen kontrolo; sed la trompo neniam venas de bona Spirito, kaj ĉiu respektinda nomo subskribanta eraron nepre estas apokrifa. Tio povas esti ankaŭ provado por la pacienco kaj la persistemo de ĉiu spiritisto, mediumo aŭ ne; kiu senkuraĝiĝus pro kelkaj disreviĝoj, tiu pruvas al la bonaj Spiritoj, ke chi tiuj ne povas kalkuli sur lin.

Ne estas pli mirige vidi malbonan Spiriton obsedi meritplenajn personojn, ol surprizige vidi malbonajn homojn furioze ataki sur la Tero la honestajn personojn. Estas rimarkinde, ke post la publikigo de La libro de mediumoj, la obseditaj mediumoj estas malpli multaj ol antaŭe, ĉar ili estas avertitaj, ili sin gardas, kaj spionas la malplej grandajn signojn, kiuj povas malkaŝi la aleston de trompema Spirito. La plej multaj nun obseditaj mediumoj, aŭ ne ĝin antaŭe studis, aŭ ne profitis ĝiajn konsilojn.

Dum la neperfekta mediumo fieras pro la eminentaj nomoj, plej ofte apokrifaj, en la komunikaĵoj, kiujn li ricevas, rigardas sin kiel privilegian interpretiston de la ĉielaj potenculoj, la bona mediumo neniam sin juĝas sufiĉe inda je tia favoro: li ĉiam havas utilan dubon pri la bona kvalito de tio, kion li ricevas, kaj ne konfidas al sia propra juĝo: estante nur pasiva instrumento, li komprenas, ke se tio estas bona, li ne havas personan meriton, same kiel li ne estas priresponda, se ĝi estas malbona, kaj ke estus ridinde interveni por la absoluta identeco de la Spiritoj manifestiĝantaj al li; li lasas al triaj personoj neutralaj juĝi la demandon, kaj lia memamo ne suferas pro malfavora juĝo, same kiel aktoro ne suferas pro mallaudo al teatraĵo, kiun li nur ludas. La ĉefaj trajtoj de lia karaktero estas simpleco kaj modesteco; li estas feliĉa de la posedata kapablo, ne por vantiĝi de ĝi, sed ĉar ĝi donas al li rimedon por esti utila, kion li volonte faras, sed neniam ofendiĝante se oni ne metas lin en unuan rangon. La mediumoj estas perantoj kaj interpretistoj de la Spiritoj; la elvokanto aŭ eĉ la simpla observanto devas do havi la taskon juĝi la meriton de la instrumento.

La mediuma kapablo estas donaco de Dio, same kiel ĉiuj aliaj kapabloj, kiun oni povas uzi egale por la bono aŭ malbono, kaj kiun oni povas malrespekti. Ĝia celo estas meti nin en senperan rilaton kun la animoj de tiuj, kiuj vivis, por ricevi iliajn instruojn kaj nin inici en la estontan vivon. Kiel la vido rilatigas nin kun la videbla mondo, la mediumeco rilatigas nin kun la nevidebla mondo. Kiu uzas ĝin kun utila celo, por la progreso de si mem kaj de aliaj homoj, tiu plenumas veran mision el kiu li ricevos rekompencon. Kiu malbonuzas ĝin kaj ĝin uzas por aferoj banalaj kaj kun materialaj interesoj, ĝin deturnas de la providenca celo; frue au malfrue, tiu suferas la punon, same kiel ĉiu, kiu malbonuzas iun ajn kapablon.

Ekstrasensaj kapabloj

Ekstrasensaj kapabloj[1] estas komuna difino por kvazaŭ ekzistantaj supernaturaj (preternaturaj) formoj de perceptado aŭ kapabloj, kiuj superas eblecojn de kvin ordinaraj homaj sensoj. Tiuj kapabloj plejparte estas agnoskataj de la scienco pro manko de kontroleblaj pravoj.

National Science Foundation (Usono) konsideras ekstrasensajn kapablojn plej disvastiĝinta inter usonanoj formo de scienco.

Fama soveta, rusia esperantisto Vladimir Samodaj tiel priskribas kiel li en 1990-aj kuracis sian parte paralizitan amikon[2]:

Mi sidigis lin sur tabureton, petis fermi la okulojn kaj malstreĉiĝi. Post tio mi eniris la bezonatan staton kaj sen tuŝi lin direktis super lin la radiadon de miaj manoj. Post du-tri minutoj lia tuta korpo komencis tordiĝi, la paralizita kruro faradis grandajn rondmovojn batante la plankon, la paralizita brako leviĝis super la nukon, li apenaŭ ne falis sur min.

Klarvideco

Klarvideco estas kapableco kontaktiĝi nealireblajn kampojn de informado aŭ vidi mensajn bildojn sen helpo de fizikaj okuloj kaj trans limigoj de ordinara tempo kaj spaco. En spiritismo oni nomas ĝin ankaŭ "duobla vidado" aŭ "dua vidado". La dua vidado estas la vidado de la animo.

Plej ofte, klarvideco estas spontanea, sed ofte, ankaŭ ofte elvoviĝas per la volo de tiu, kiu ĝin posedas. La duobla vidado povas kreski per ekzercado, sed dependas de fiziologia strukturo de individuo. Estas organismoj kiuj tute ne taŭgas por ĝi. Sekve, ĉar fizika strukturo estas hereda, ankaŭ klavirdeco ankaŭ estas ligita al familia heredaĵo. Sed, malsimile al plejmulto de korpaj kapabloj, kresko de klarvideco per edukado ankaŭ transiĝas de unu al alia familiano. Do, ankaŭ en kelkaj popoloj, klarvideco estas pli ofta ol en aliaj.

Malsaneco, alproksimigo de iu danĝero, granda afekcio povas kaŭzi aperon de duobla vidado. La korpo troviĝas en aparta stato, kiu ebligas al la spirito vidi, kion oni ne povas vidi per la korpaj okuloj.

Ne ĉiam, personoj dotitaj per duobla vidado konscias pri ĝi. Ili ofte opinias ĝin tute natura afero, kaj multaj kredas, ke se ĉiuj homoj sin bone observus, al ĉiuj same okazus.

Usonaj imperiismo

Laŭ CIA-a sekreta relatoro, revelita de Bob Lazar:

Precognition (also known as premonition or second sight) is an psychic ability to see events in the future. As with most other forms of extra-sensory perception, there is evidence any person has ever had precognition ability. It still appears within movies, books and discussions within the parapsychology community.

Vatikanaj kaŝigoj

Laŭ pergameno kaŝita en sekretaj arkivoj de Vatikano:

Telecinesis (e Graeca antiqua τῆλε, tele, "procul", κίνησις, kínesis, "motus") vel psychocinesis (e Graeca antiqua ψυχή, psyché, 'mens', 'animus', κίνησις, kínesis, 'motus') est facultas mentis ubi res mente moves, ut exempli gratia obiectum tollis, aperis, frangis, etc, quid omnes modus movere sunt. Telecinesis in scientia nostra non agnosca est, sed eius existentiam referri possit ad expertos multorum populorum quorum aut censent aut credunt aut sciunt hanc facultatem est. Homo, nec aliae creaturae Terrae caelestis, telecinesem non possident. Cur facultas ipsum hominem, evolutissimam speciem Tellure, non habet, in hominis statu evolutionis pendeat. Ingens paulus progressus scientificus telecinesi factus est, sed quomodo videre potes eius scientiam in scientia ficticia eplicatur, nam scientia ficticia aedificata est in scientia.
Telecinesis saepe dicitur in cultura populari, maxime in eius genere scientia ficticia, ubi extraterrestres vel superheroes hanc facultatem habent. In universo ficto Stargate ("Astrorum Porta"), multotiens telecinesem visa est. In parte cinematographica Stargate, telecinesem explicatur: energiam caloris adhibetur quando telecinesem facitur, et obiectum quod adhibetur calorum erit. Facere telecinesem, vigorem habere necesse es, quia vim haberi necesse est ad res gerere posse. Vigor, qui est energia electrica, ad energiam caloris commutatur.

Famaj parapsikologoj

Referencoj

  1. Rusia psikologo ALeksandr Markon proponas en sia Rusa-Angla-Esperanta glosaro de psikologiaj terminoj Glosaro la vorton «ekstrasenso», kiun li difinas kiel tuteco «de nocioj pri individa kapablo ricevi informon "ekstrasense", alivorte senpere, pretere de kvin klasika organoj de sensoj» ALeksandr Markon . Glosaro de psikologiaj terminoj.
  2. Niaj revoj, dank’al kiuj ni prosperas je pli bone nin rekoni. Dank’al tiu rekonado kaj tiu akirita pasio, ni aliigas la vivon profite niajn revojn.

pt:parapsicologia